1.668
7

Student journalistiek

Anna Vossers (geboren in 1987) is student en journalist. In november 2012 begon ze als freelancer toen ze voor de Coolpolitics Masterclass Buitenlandjournalistiek naar Tanzania ging. Momenteel onderzoekt Anna de routines van buitenlandcorrespondenten voor haar masterscriptie en werkt zij als stagiair bij VPRO Argos.

Laat onze computers geen giftig e-waste worden

Je MacBook naar Afrika sturen. Is dat doneren of afvaldumping?



We danken onze telefoons en computers razendsnel af. Jaarlijks dumpt iedere Nederlander 26,5 kilo elektronica. De verouderde apparaten laten we nog een tijdje rondslingeren, tot we ons tijdens een lenteschoonmaakbui ineens schuldig voelen over het lot van dit eigenlijk nog prima werkende ouwe beestje en we hem inleveren voor hergebruik, bijvoorbeeld in Ghana of Tanzania. Maar wie weet wat er uiteindelijk gebeurt met die apparaten? Is het donatie, of eigenlijk afvaldumping?




Het lijkt een sympathiek gebaar je elektronica te doneren. Iemand in Afrika kan vast met onze computer of telefoon nog prima uit de voeten. Maar we creëren zo wel een nieuw probleem: je zadelt Afrika op met een berg elektronisch afval, dat daar niet afgebroken kan worden. Jaarlijks wordt er per persoon zo’n 2,7 kilo elektronica legaal geëxporteerd naar met name Afrikaanse landen. Een computer gaat daar vaak nog drie tot vijf jaar mee. Maar terwijl in Nederland apparaten netjes kunnen worden afgebroken, is er in de meeste Afrikaanse landen geen bedrijf dat zoiets kan en geen mens die vrijwillig en gratis zijn computer gaat inleveren. De apparaten die je er naartoe stuurt, eindigen onherroepelijk op een schadelijke berg e-waste.


De nadelen van het exporteren van oude elektronica kunnen schrijnend zijn. Deense onderzoeksjournalisten van Danwatch onderzochten drie jaar lang in Ghana wat er gebeurt met oude computers, die daar massaal naartoe gescheept worden. Een van Europa’s grootste computerexporteurs naar Ghana is Nederland, blijkt uit het onderzoek van Danwatch. We verzenden legaal zo’n zevenduizend tweedehands computers per jaar naar het land. Daar komen de cijfers van illegale export nog bij, naar schatting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu gaat drie procent van de Nederlandse apparaten illegaal naar Afrika en China. Vele daarvan blijken bij aankomst al niet te werken.


Agbogbloshie, suburb van afval
In de Ghanese hoofdstad Accra is een enorme informele sector ontstaan waar kinderen en volwassenen onderdelen van elektronica verbranden om geld te verdienen aan de overblijvende metalen. Typ de naam van de vuilnisbelt ‘Agbogbloshie’ maar eens in bij ‘Google Afbeeldingen’ en je begrijpt dat de arbeidsomstandigheden in deze op afval gebaseerde suburb niet al te best zijn.

Bij de verbranding van elektronica komen giftige stoffen vrij. De onderzoekers van Danwatch vonden in de urine van mensen die in Agbogbloshie werken hoge concentraties kobalt, koper, ijzer en lood. In de lucht waren verhoogde hoeveelheden aluminium, koper, ijzer, lood en zink te meten. Mensen op de vuilnisbelt krijgen daardoor problemen met hun nieren, zenuwsysteem en bloed. Voor de honderden informele vuilverwerkers is het maar hopen dat de giffen hun gezondheid niet al te snel aantasten: volgens de Ghanese milieujournalist Emmanuel Dogbevi gaat zo’n 90 procent van het budget voor gezondheidszorg in het land naar malaria. Erg veel is er niet over voor de aangetaste organen van de vuilwerkers.

Hoe kan het dan wel?
Naar Agbogbloshie wil je je oude computers niet sturen. Maar hoe kun je er dan wel voor zorgen dat goed werkende pc’s een verantwoorde bestemming krijgen? Voor organisaties of bedrijven met een grote partij computers is export soms een optie.

De TU Delft geeft nog bruikbare computers –en dan gaat het om kwalitatief hoogstaand materiaal, niet om afdankertjes- een tweede leven in klaslokalen in Tanzania en Kenia. De universiteit werkt daarvoor samen met Viafrica, een Nederlandse stichting met vestigingen in beide landen. De scholen tekenen ervoor dat de computers teruggaan naar Viafrica als ze stuk zijn. In Kenia werkt de stichting al samen met een e-waste-inzamelaar, in Tanzania bestond zoiets niet en richt Viafrica er momenteel zelf een op.

Zulke uitzichtloze plekken als Agbogbloshie bestaan in die landen nog niet, maar het is toch heel terecht dat Viafrica nu zelf in Tanzania bezig is met het opzetten een e-waste-inzameling. Niet alleen kapotte computers uit Nederland, maar ook van lokale particulieren en bedrijven, kunnen daar ingezameld worden en via Kenia en Europa verwerkt worden. De samenwerking van de TU Delft en Viafrica is een goed voorbeeld van hoe op een nette manier elektronica naar Afrikaanse landen te verschepen.



Maar zo gaat het vaak niet
Dat klinkt goed, maar met name bij kleine initiatieven is vaak onduidelijk wat er uiteindelijk met onze apparaten gebeurt. Ze hebben zelden een systeem om de machines te ‘volgen’, daarom is het onvermijdelijk dat ze vroeg op laat op een vuilnisbelt of in een goot eindigen. Naar landen waar oude computers feitelijk worden gedumpt of verbrand, moet je ze in elk geval niet sturen. Als particulier kun je je oude elektronica daarom het best naar de vuilstort brengen, waar het afval netjes verwerkt wordt.


Bij de grote projecten zoals PC-Donatie, Give IT now en IT Donations, die computers van bedrijven inzamelen, is het inmiddels gebruikelijker de oude hardware hier te recyclen en met de opbrengst goede doelen te steunen. Als je toch een partij computers naar een stichting of project in Afrika wil sturen, vraag ze dan eerst of er rekening wordt gehouden met wat er uiteindelijk met het e-waste gebeurd. Is daar niet over nagedacht? Laat dan liever je computer hier afbreken. Laten we niet achteloos ons e-waste dumpen op afvalbergen ver van ons bed.

Anna Vossers (geboren in 1987) is student en journalist. In november 2012 ging ze voor de Coolpolitics Masterclass Buitenlandjournalistiek naar Tanzania. Volg Anna Vossers ook op Twitter

Geef een reactie

Laatste reacties (7)