1.737
32

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Mansvelds rampzalige plannen met de taxi-‘markt’

Plannen leiden tot brokken en grote schade voor de consument

De vrienden van de vrije markt, die op het Binnenhof de dienst uitmaken, zijn erg in de war geraakt van de internetdienst Überpop. Die oogde op het eerste gezicht idealistisch: wie ergens met de auto heen wilde, kon op zijn mobiele telefoon zien of er toevallig iemand dezelfde richting op ging. Dan kon je tegen een van te voren afgesproken vergoeding meerijden. Wij zijn op de wereld om mekaar te helpen, nietwaar? In de praktijk echter konden mensen door middel van Überpop met hun eigen auto taxi spelen. Op zo´n app kijken is tenslotte net zoiets als na een zware avond tegen de kastelein zeggen: “Bel effe een wagen voor mij.” De reguliere taxibranche zag dit zeer wel in en reageerde geheel passend bij de bedrijfscultuur met dreiging en geweld. Ook eiste zij maatregelen van de overheid.

Ontregeld
Die raakte daarvan enigszins ontregeld zoals een computer met twee verschillende virusscanners. Aan de ene kant is zij verslingerd aan deregulering en marktwerking, aan de andere kant wil zij wel marktmééster blijven en in die functie zorgen voor een gelijk speelveld of – men geeft in Haagse kringen dan de voorkeur aan een Engelse term –  een level playing field. Dit leidt meestal tot brokken en grote schade voor de consument. Zo ook nu: staatssecretaris Wilma Mansveld, tot verbijstering van velen aangesloten bij de PvdA, heeft een oplossing gevonden. Het oncontroleerbare Überpop blijft verboden maar de taxibranche wordt gedereguleerd: chauffeurs hoeven niet langer aan eisen van vakbekwaamheid te voldoen.  De verplichte papieren tarievenkaart verdwijnt. Ook is het gebruik van de taximeter straks niet langer verplicht. Die hoeft zich zelfs niet meer in de wagen te bevinden. Je kunt ook afspraken maken over een vaste ritprijs.

Weinig appetijtelijk
Wie op de stations van de grote steden rondkijkt, stelt vast dat achter het stuur van menig taxi zich  een weinig appetijtelijk type  bevindt, de goeden niet te na gesproken. Bij zulke types instappen kan een hachelijk avontuur zijn dat de passagier op hoge kosten jaagt als hij niet erg op zijn tellen past. Ook worden ritten nog te vaak bot geweigerd, bijvoorbeeld omdat de afstand te kort is of omdat het een blinde met een hond betreft.

De markt in deze branche zou ongetwijfeld goed functioneren als de klant inderdaad op gelijk niveau kon onderhandelen met een aanbieder maar de omstandigheden zijn daar niet naar naar. Wie een taxi nodig heeft, is nu eenmaal zelden in de gelegenheid om bij twaalf bedrijven offerte aan te vragen om vervolgens te kiezen voor de rit die de beste prijs-kwaliteitsverhouding biedt. Die is aan de goden overgeleverd. Een tarievenkaart en een taximeter bieden nog enig houvast maar juist die wenst mevrouw Mansveld nu af te schaffen.  De deregulering volgens het model van de staatssecretaris  zal er dan ook toe leiden dat eerlijke chauffeurs en fatsoenlijke bedrijven het veld moeten ruimen want bij onvoldoende toezicht legt fatsoenlijk zakendoen het altijd af tegen de maffia.

Wil de taxibranche een eerlijke bedrijfstak blijven, dan dienen juist de tariefkaart en de meter behouden te blijven. Met gelijke kilometerbeprijzing voor alle wagens, vast te stellen door de overheid in overleg met de taxibranche.

Licenties
Die overheid verstrekt licenties om op te treden als taxichauffeur aan iedereen die een rijbewijs en een gunstige verklaring omtrent het gedrag kan overleggen. Bedrijven mogen alleen personen met zo´n licentie achter het stuur zetten. Ze kunnen natuurlijk ook voor zichzelf beginnen met een eigen wagen. Elke taxi wordt om de drie maanden op mankementen gecontroleerd. Zo lang chauffeur en wagen beiden OK bevonden worden, mag de taxi  op de weg blijven. De kans bestaat dat teveel chauffeurs nu de spoeling dun maken. Ook dat laten we over aan de markt: geen bank zal een kansloos vervoersbedrijfje willen financieren. En een oude brik heeft teveel mankementen om door de driemaandelijkse keuring te komen.

Achterhoedegevecht
Ondertussen heeft die Amerikaanse libertariër met zijn Überpop wel veel mensen op een idee gebracht. Wat hij op mondiale schaal ondernam, is ook mogelijk op  buurtniveau. Het gebeurt nu al dat bejaarden elkaar tegen kostprijs of een kleine vergoeding naar hun bestemming rijden dankzij het netwerk van een seniorenorganisatie. Er zijn ook al netwerken van mensen die volgens hetzelfde principe voor elkaar koken. Zo ontwikkelt zich een parallel bedrijfsleven die steeds nieuwe handigheden zal vinden om zich aan het oog van de staat te onttrekken.

Misschien zijn fenomenen als Über wel voorbodes van een economische revolutie die een eind zal maken aan het twintigste eeuwse kapitalisme zoals wij dat kennen met een belangrijke  rol voor de staat en sterk afgepaalde branches met eigen regels en tradities. Dan voert de taxibranche net als zoveel bedrijfstakken een achterhoedegevecht. 

Beluister dit opiniestuk hier 

Illustratie: Omnibuses and Cabs: their origin and history (1902), by Henry Charles Moore


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (32)