Laatste update 16:59
16.423
60

eindredacteur Joop

Francisco van Jole is journalist en eindredacteur van Joop.
Verder is hij politiek commentator bij De Nieuws BV en presentator van Draad, een politieke talkshow in Arminius te Rotterdam.

Media maken graag alles wit

Joop-redacteur Hasna El Maroudi zat 3x over #MeToo bij #dwdd. Maar ja, ze is niet wit dus zit niet in overzicht NRC. Nederlandse media zijn onverbeterlijk.

cc-foto (uitsnede): Eduard Lefler

Je gelooft het misschien niet maar ik denk regelmatig ‘mensen, draven jullie niet een beetje door?’ als het gaat om klachten over racisme en andere vormen van ongelijkheid. De redactie kan er van meepraten. Dan komt er weer iets aan de orde over racial profiling of seksuele intimidatie en dan zeg ik het – voorzichtig -: ‘we moeten natuurlijk oppassen dat we niet doordraven’.

Het is een bijna Pavlov-achtige reactie. Een enkele keer blijkt mijn skepsis terecht. Al kan ik zo gauw geen voorbeeld noemen. Ik hou dat mezelf misschien ook hardnekkig voor om nog enig zelfvertrouwen te behouden in een wereld waar de vanzelfsprekendheden en overtuigingen van oudere witte mannen omvallen als steentjes op Domino Day. Vaker echter moet ik – altijd in stilte – bekennen dat er van doordraven geen sprake was, maar wel van een blindheid mijnerzijds.

Deze week was het weer zo ver. De actrice Jane Fonda verklaarde in een talkshow over de enorme aandacht voor #MeToo: “Het is jammer dat die aandacht er vermoedelijk is omdat zoveel van de vrouwen die belaagd zijn door Harvey Weinstein beroemd en wit zijn en iedereen hen kent. Dit speelt al veel langer onder zwarte vrouwen en andere vrouwen van kleur en dat krijgt niet zoveel aandacht.”

Even dacht ik: tja, zou het echt zo werken? Is het allemaal weer racisme? Is Jane Fonda niet gewoon een activiste die alles vanuit activistisch perspectief bekijkt? Dat is de impuls, de Pavlov-reactie. Want als ik ook maar een seconde mijn hersens gebruik weet ik dat ze gelijk heeft. MeToo is bedacht door Tarana Burke, een zwarte activiste die er jaren campagne voor voerde, maar de hashtag kreeg pas bekendheid toen actrice Alyssa Milano de term gebruikte. Media beweerden prompt dat zij de #MeToo-beweging was gestart. Overigens was Jane Fonda niet de eerste die dit opmerkte, maar wel de eerste beroemde witte vrouw die dat deed. Daarom weten we het. QED.

Zaterdag zag ik het tot mijn verbijstering weer gebeuren. In kwaliteitskrant NRC nog wel. Joyce Roodnat schreef een opiniestuk over het effect en belang van de #MeToo-beweging. Met dat stuk was weinig mis, of het zou moeten zijn dat ze Quentin Tarantino in het kamp van #MeToo plaatst. En dat ze “het mooie stuk” van Stine Jensen op Joop aanhaalt, was zeker fijn. Ik was echter sprakeloos over hoe NRC meende het betoog van Roodnat te moeten illustreren. Om het artikel heen stond een kader met acht portretten van talkshowgasten die de afgelopen dagen waren aangeschoven voor het onderwerp. En verdomd: alleen maar witte mensen. Terwijl Hasna El Maroudi drie keer achter elkaar bij De Wereld Draait Door over #MeToo te gast was. Ze was gewoon weggelaten. Alsof ze niet bestond. Net zoals Tarana Burke niet bestond voor de media.

Invechten tot je een ons weegt, twitterde Hasna cynisch.

Ik uitte mijn verbijstering op sociale media en kreeg gelukkig veel bijval. Velen reageerden geschokt. Hoe kan het dat je de enige niet-witte vrouw die voor dit debat wordt uitgenodigd negeert? Dan wil je alleen maar wit. Niet dat het een bewuste keuze is. Natuurlijk niet. Het gaat er om dat het juist een onbewuste keuze is. Is dat aan de kaak stellen ‘doordraven’? Nee, het gaat er om dat mensen zich er bewust van worden hoe die onbewuste keuzes gemaakt worden. Dan kun je er wat aan doen.

Ik vroeg NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch om opheldering maar hij heeft een etmaal later nog niet gereageerd. Wel kreeg ik een reactie van een NRC-redacteur die verder niets met het stuk te maken heeft en er ook niets van wist maar er toch wat over wilde zeggen. Het was gewoon toeval, zei hij, ik zocht spijkers op laag water. Had NRC de week ervoor niet twee zwarte mensen getoond in een overzicht van #MeToo verhalen? Nou dan, dat is toch wel het bewijs dat er van racisme geen sprake is, vond hij. Daarbij voorbijgaand aan het feit dat het vorige week ging om slachtoffers en nu om experts en opiniemakers. Het invechten op de maatschappelijke ladder is ook een kwestie van treden. En toeval? Ja, het is altijd toeval, maar het vreemde is dat het toeval nooit de andere kant op werkt. Het is me bijvoorbeeld nog nooit overkomen dat ik Heel Holland Bakt aanzette en alleen maar gekleurde mensen zag, om maar wat te noemen.

Er reageerden meer witte mannen op leeftijd. En ze probeerden me er stuk voor stuk van te overtuigen dat er geen sprake kon zijn van racisme. Want zoals bekend zijn oudere witte mannen overal in gespecialiseerd en dan vooral in kwesties rond racisme. Ze komen echter niet verder dan hun Pavlov-reactie “wij zijn niet racistisch”. Zou dat ook toeval zijn?

Weet je wat het is met Pavlov-reacties? Ze zijn aangeleerd. Afleren is heel erg moeilijk maar het helpt – zo is mijn bescheiden ervaring – als je gewoon eerst eens luistert en daarna je hersens gebruikt. Want als je als je je eigen Pavlov-reactie steeds laat regeren, tja dan – hoe zal ik het zeggen – dan draaf je al snel gewoon een beetje door.

Geef een reactie

Laatste reacties (60)