Laatste update 14:16
5.572
87

Redacteur Joop.nl

Hasna El Maroudi (Rotterdam, 1985) is redacteur bij Joop. Hasna schreef in het verleden columns voor o.a. e-zine Spunk, NRC.next en Trouw.

Media zijn plots bang neonazi’s voor neonazi’s uit te maken

Wanneer neonazistische groepen worden omschreven als alt-right, is dat niets anders dan een verzwakking van de werkelijkheid

Persbureau The Associated Press heeft aangekondigd de term ‘alt-right’ niet meer te zullen gebruiken bij de aanduiding van neonazi’s. De term is volgens het persbureau namelijk een eufemisme, bedoeld om te verdoezelen waar het eigenlijk om gaat: neonazi’s. Daar wil het persbureau terecht niet meer aan meewerken. Nederlandse media zouden hier een voorbeeld aan moeten nemen.

Media lijken – internationaal – moeite te hebben met de benoeming van neonazi’s. Neem nu onze eigen NOS. Aanvankelijk schreef de NOS over de demonstraties in Charlottesville dat het hier ging om een ‘witte demonstratie’. Na kritiek werd de kop van het artikel veranderd. Het ging hier immers niet om zomaar witte demonstranten, maar om neonazi’s die, getooid met vlaggen met hakenkruizen en al, over straat marcheerden. Dat is geen klein detail.

Woensdag ging de NOS weer de mist in bij de uitleg over wie de ‘antifa’ zijn, de demonstranten die zich tegenover de neonazi’s hadden gepositioneerd. De NOS citeerde de website Breitbart en omschreef deze als ‘de rechtse nieuwssite’. Breitbart grossiert in haat tegen alles dat niet wit, man en extreemrechts is, maar wordt door de NOS als geloofwaardig – doch tikkeltje rechts – nieuwsmedium neergezet. Een joekel van een verdraaiing van de werkelijkheid. Niet alleen grossiert Breitbart in antisemitisme, racisme en seksisme, het is ook nog eens website waar complottheorieën als zoete broodjes over de toonbank gaan. Een bloemlezing van “nieuwskoppen” op Breitbart: ‘Anticonceptie maakt vrouwen onaantrekkelijk en gek.’ Of wat dacht je van: ‘Homorechten hebben ons dommer gemaakt, het is tijd om weer de in de kast te kruipen’, en: ‘Hijs hem hoog en trots: de confederale vlag verkondigt een prachtig erfgoed.’ Na kritiek paste de NOS ook die tekst aan, al is naar mijn smaak nog onvoldoende duidelijk gemaakt dat Breitbart een shockblog is en niet een serieus te nemen nieuwssite. De vraag zou dan ook moeten zijn of de NOS Breitbart überhaupt zou moeten citeren als geloofwaardige bron.

Foto: Screenshot VICE

Nee dan donderdag: in het ochtendjournaal van de NOS wordt een YouTube-filmpje getoond van Christopher Cantwell, de neonazistische leider van de demonstranten in Charlottesville. In het filmpje toont Cantwell zich emotioneel aangedaan en zegt hij bang te zijn te worden opgepakt door de politie. Ook zegt hij dat het niet de bedoeling was geweld te gebruiken. Je zou haast medelijden krijgen met de arme man. Ware het niet dat Cantwell een ongelooflijke racistische klootzak is die bijvoorbeeld in deze video van VICE heel duidelijk maakt dat hij wel degelijk in staat is om geweld te gebruiken. Sterker nog: hij zegt een wapen te dragen en geregeld naar de sportschool te gaan om ervoor te zorgen dat hij nog méér in staat is om geweld te gebruiken.

Drie berichten van de NOS in één week tijd waar het een en ander mis mee is. Nu geloof ik niet dat er sprake is van kwade wil of opzet, maar er is wel íets aan de hand.

In het onlangs verschenen boek ‘Over Tirannie’ van Timothy Snyder, dat hij schreef naar aanleiding van de verkiezing van Donald Trump, benadrukt de schrijver het belang van de waarheid. Het boek bestaat uit een twintigtal lessen voor de lezer over hoe waakzaam te zijn, tirannie te voorkomen, en onze open en vrije maatschappij te beschermen. Snyder opent het boek met de stelling: “De geschiedenis herhaalt zich niet, maar bevat wel lessen.” De demonstraties in Charlottesville zijn daar wat dat betreft een goed voorbeeld van. Het hoofdstuk over het belang van de waarheid is belangrijk, omdat de waarheid in deze post-truth wereld niet alleen door fake news wordt bedreigd, maar ook door frames en eufemismen als alt-right. Het gevaar schuilt in het gemak waarmee die termen – maar ook frames als bijvoorbeeld ‘pro-life’ – door iedereen worden overgenomen. Sterker nog: een tikkeltje hip worden gemaakt.

Journalisten doen vaak alsof hun werk gaat over neutrale verslaggeving. In feite is dat onmogelijk: als journalist moet je keuzes maken om iets wel of niet te vertellen. Je maakt een keuze over de invalshoeken en je taalgebruik. Daarmee geef je altijd kleur aan een onderwerp. Neutrale journalistiek bestaat niet. In werkelijkheid zou de journalistiek over waarheidsvinding moeten gaan. Wanneer neonazistische groepen worden omschreven als alt-right, is dat niets anders dan een verzwakking van de werkelijkheid. “Post-truth is pre-facisme”, waarschuwt Snyder dan ook. In het hoofdstuk over taal schrijft hij:

De politici van nu voeden hun clichés aan de televisie, waar die zelfs worden herhaald door mensen die het met hen oneens zijn. Televisie zegt de politieke taal met beelden aan de kaak te willen stellen, maar de snelle opeenvolging van frames kan een gevoel van standvastigheid in de weg zitten. Alles gebeurt snel, maar eigenlijk gebeurt er niets […] We worden dus geteisterd door de golven, maar zien nooit de oceaan. Het duiden van de omvang en betekenis van gebeurtenissen vergt woorden en concepten die ons ontgaan wanneer we gehypnotiseerd zijn door visuele prikkels.

Snyders oplossing voor onze gehypnotiseerde staat van zijn – waar dictators gebruik van kunnen maken – is minder televisiekijken, minder internetten en meer boeken lezen. Waar het uiteindelijk allemaal om draait is waakzaamheid en autonoom denken. Dat the Associated Press een term als ‘alt-right’ vanaf nu gaat vermijden is zo’n teken van waakzaamheid. Dat Spotify heeft aangekondigd alle naziliederen offline te halen, eveneens. Zo ook dat providers en servicebedrijven de neonazi-website The Daily Stormer niet langer willen hosten. Je kunt je afvragen waarom het allemaal zo lang heeft geduurd, maar in deze geldt wat mij betreft: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Nu de NOS nog.

Geef een reactie

Laatste reacties (87)