9.065
111

Universitair hoofddocent, UvA

Joost van Spanje is universitair hoofddocent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in onderzoek naar de reacties van de gevestigde orde op nieuwe politieke partijen. Dit omvat juridische reacties (bijv. strafvervolging), politieke reacties (bijv. cordons sanitaires) en media-reacties (bijv. doodzwijgen). Joost is winnaar van de Jaarprijs Politicologie 2010, van een NWO Veni-onderzoeksbeurs in 2012 en van een NWO Vidi-onderzoeksbeurs in 2015.

Mee in de frames van de PVV

Berichtgeving over jeugdcriminaliteit harder en gekleurder geworden

De criminaliteitscijfers dalen al jaren in ons land. Jeugdcriminaliteitscijfers ook. Veel Nederlanders weten dat niet. Hoe zouden ze dat ook kunnen weten? In plaats van cijfers en context bieden media een hard en gekleurd beeld. Dat recent nog harder en gekleurder is geworden, volgens onderzoek naar jeugdcriminaliteit in de media. De frames van de PVV domineren de berichtgeving.

Tussen 2007 en 2011 daalde het aantal minderjarige verdachten met 44%. Interessant voor elke burger. En eindelijk eens goed nieuws. Het leidt tot boeiende vragen. Welke delicten lieten de sterkste afname zien, en in welk jaar? Hoe zit het in mijn buurt? En is die trend toe te schrijven aan repressie, of juist aan preventie? Of aan iets anders? Toch kwam dit nieuws nauwelijks in de media.

Integendeel – sommige media hebben in die periode juist meer verslag gedaan van jeugddelicten. Een rapport van onderzoekers onder leiding van Nel Ruigrok (Vrije Universiteit) brengt dit keurig in kaart. Het rapport meldt ook dat in alle berichtgeving meer nadruk ligt op Marokkanen dan op andere bevolkingsgroepen, en meer op repressie dan op preventie. Goed nieuws… voor de PVV.

Marokkanen
Jeugdcriminaliteit gaat over Marokkanen. Tenminste, in de media. Als in 2011 de herkomst van een verdachte werd genoemd, dan was dat in 78% van de gevallen de Marokkaanse. Aldus het rapport van Ruigrok cum suis. Dit terwijl maar 11% van de dat jaar uniek geregistreerde minderjarige verdachten een Marokkaanse achtergrond had. Een vertekend mediabeeld, dat kan haast niet anders.

Ook werden Marokkanen sinds 2007 sterker geassocieerd met ‘straatterreur.’ Indien sprake is van een Marokkaanse betrokkene is de kans dat in berichtgeving uit 2011 wordt gesproken van ‘terreur’ ruim driemaal zo groot als indien geen afkomst wordt genoemd. Dit is hetzelfde frame dat de PVV gebruikt in Kamervragen, merken Ruigrok en collega’s op. Weer een punt gescoord door de PVV.

Repressie
Volgens sommige media is er dus omvangrijke straatterreur, veelal door Marokkanen. Wat te doen tegen die terreur? Experts die in de media optraden hadden het ongeveer even vaak over preventie als over repressie, blijkt uit het onderzoek. Oftewel, experts praatten even vaak over het voorkomen van delicten als over het straffen van jeugdcriminelen. Bij veel andere bronnen lag dat heel anders.

Belangrijke bron is het ministerie van Veiligheid en Justitie. De twee bewindslieden op dat ministerie, beiden VVD, lieten een eenzijdig geluid horen. In de woorden van Ruigrok en haar onderzoeksteam:

Met de PVV als gedoogpartner in 2011 (…) prevaleren (…) de politieke belangen boven de feiten en wordt in de berichtgeving vooral gesproken vanuit een repressief frame.

Journalisten zijn deels afhankelijk van politieke bronnen. Die kunnen ze vaak nauwelijks controleren. Controleren loont ook niet, integendeel: “Te kritische journalisten krijgen geen primeurs.” Mede hierdoor kwamen preventieve frames voor in 22% en repressieve in 54% van alle uitspraken in de berichtgeving uit 2011. Dit betekent minder preventieve en meer repressieve frames sinds 2007.

Het publiek
Wat Ruigrok en haar mede-onderzoekers beschrijven is een schoolvoorbeeld van een vicieuze cirkel: politici denken dat burgers hardere straffen willen en als gevolg van hierdoor verharde en gekleurde verslaggeving willen burgers (nog) hardere straffen. Althans, er is wetenschappelijk bewijs dat stereotypering gecombineerd met nadruk op repressie de publieke opinie in die richting beïnvloedt.

Dat zou betekenen dat ook het publiek meegaat in de frames van de PVV. Zo suggereren Ruigrok et al. dat jeugdcriminaliteit in termen van straatterreur sterk wordt geassocieerd met Marokkanen, “inmiddels ook in de hoofden van de burgers.” Hoe dan ook, vast staat dat de berichtgeving over jeugdcriminaliteit, onder andere door politieke bronnen, steeds meer is losgezongen van de feiten.

Dus of de criminaliteit nu daalt of stijgt – de nieuwsmedia gaan mee in de frames van de PVV.

Geef een reactie

Laatste reacties (111)