Laatste update 21:30
2.977
40

Docent en publicist

Pascal Cuijpers is docent beeldende vorming en faalangstreductietrainer op een middelbare school. Daarnaast is hij publicist en auteur. Hij schrijft op vaste basis columns en opiniestukken over onderwijs en de maatschappij voor o.a. de Nationale Onderwijsgids, HetKind en Joop. Tevens verschijnen zijn artikelen regelmatig in diverse landelijke dagbladen en onderwijsmagazines. Van zijn hand verschenen eerder de educatieve scheurbundel '200 Dagen School & Scheuren!' en de onderwijsbundels 'Leraren hebben meer vakantie dan mensen die werken' - inmiddels vierde druk - en 'Leraren zijn net echte mensen' (per 1 september 2017). Allen bij uitgeverij Quirijn.

Moeten leraren wel alle maatschappelijke problemen in de klas bespreken?

1 op de 9 leraren moeite heeft met het bespreken van thema's die discussie kunnen oproepen in de klas, zoals het Midden-Oosten, spanningen in Turkije of homoseksualiteit.

In een column voor het AD beschreef Özcan Akyol zijn zorgen met betrekking tot de misstanden in het onderwijs. Hij beweert dat deze misstanden voortkomen uit een ‘mislukte integratie.’ Waarschijnlijk refereert hij hierbij aan de uitkomsten van het DUO Onderwijsonderzoek, waaruit bleek dat een op de negen leraren moeite heeft met het bespreken van thema’s die discussie en weerstand kunnen oproepen in een klas, zoals bijvoorbeeld het debat over de politieke situatie in het Midden-Oosten, spanningen in Turkije of homoseksualiteit. Achtereenvolgens maakt hij zich zorgen over de toekomst van het onderwijs en is hij bang voor een ‘totale anarchie’ wanneer er niets zal veranderen aan de motivatie van de leerlingen en de daadkracht van de leraren.

Een en ander zal zeker raakvlakken hebben. Echter, deze destructieve gedachten doen niemand recht. Laten we eens beginnen met het bespreken van moeilijke thematieken in de klas, waarvan men zegt dat deze nogal eens genegeerd worden uit angst voor ingewikkelde discussies die bijvoorbeeld op onbegrip of op geloofsovertuigingen gebaseerd kunnen zijn. Leraren zouden niet voldoende zijn toegerust om deze discussies te leiden en daardoor vaak het debat uit de weg gaan. Mijn wedervraag is dan: is het daadwerkelijk in alle gevallen de noodzakelijke taak van een leraar om te allen tijde elk groot maatschappelijk probleem te móeten bespreken tijdens lessen?

Ik denk dat leraren hier zeker voor mogen openstaan en waardevolle, informele gesprekken kunnen hebben met de leerlingen waarbij ze hun mening geven over bepaalde zaken, zonder stelling te nemen. Toch kunnen ze ook zeker hun professie tonen door op sommige momenten zware thema’s, waarvan gedacht wordt dat deze niet voldoende tot hun recht zullen komen bij een ingelaste en opgelegde discussie, in overleg met collega’s en het team uit te besteden aan derden. Er zijn immers overal instanties in de buurt die op een educatieve wijze scholen willen bijstaan om de krachten te bundelen bij het bespreekbaar maken van lastige thematieken.

Zo hebben wij bijvoorbeeld op school contacten met stichtingen die helpen met de integratie van vluchtelingen die pas enkele jaren in ons land zijn en willen vertellen over de oorlog in Syrië of hoe en waarom deze mensen uiteindelijk hun land zijn ontvlucht. Dit levert bijzondere ontmoetingen op, waarbij leerlingen alles mogen vragen maar niemand verplicht is een antwoord te geven. Deze wederzijdse leerzame aanpak is een win-win situatie, waarin de gevluchte mensen aldoende Nederlands leren praten in de groep en hun verhaal kwijt kunnen en de leerzame ervaring voor de leerlingen die op een zeer respectvolle manier en vol interesse omgaan met de verhalen van deze mensen.

Daarnaast ben ik van mening dat we met z’n allen in het onderwijs juist op een constructieve manier de (dreigende) motivatiegebreken kunnen aanpakken en kunnen voorkomen. De opvoeding is hierbij uiteraard van cruciaal belang in de omgang met elkaar en de kijk op bepaalde zaken. Ook al zullen kinderen het nooit toegeven of inzien; onbewust pikt men veel op van hoe de waarden en normen thuis zijn en hoe men omgaat met bepaalde situaties, zoals spanning, tegenslag, verdriet en voorspoed. Akyol heeft een punt met zijn uitspraak dat een leraar een bepaalde vorm van gezag dient te hebben die vooral niet verward moet worden met autoriteit.

Een respectvolle omgang met elkaar, bijvoorbeeld in de klas, valt of staat met de regels die heersen in de school en hoe de desbetreffende leraren zich opstellen naar leerlingen toe. Vaak zijn kleine trucjes voldoende om het respect en de aandacht van leerlingen voor je te winnen. Een vriendelijke en open houding zijn daarbij zeker van belang, naast het tonen van interesse, het willen kennen en zien van de leerlingen. Het maakt de band tussen jou als leraar en de klas sterker, persoonlijker en open. En laat dat nu net de juiste basis vormen voor een gezond leerklimaat, waarin veel mogelijkheden liggen en moeilijke onderwerpen geen ‘no go area’ hoeven te zijn.

Foto: Regionaal Archief Alkmaar


Laatste publicatie van PascalCuijpers

  • Leraren zijn net echte mensen

    ‘De kunst van onderwijs is mogen plaatsmaken voor verbeelding en durven openstaan voor verwondering…’

    September 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (40)