3.128
83

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Nederland jaagt de avantgarde weg

De braveriken, de boekhouders en de managers leiden ons een eeuw van verval binnen

Nog niet zo lang geleden gold Nederland als dé plek waar het gebeurde. Modehuizen stuurden waarnemers naar Amsterdam en andere steden om te zien wat de meisjes aan hadden. De trends hier liepen meestal op andere landen vooruit. Relicten daarvan zijn dj’s als Tiësto, veertigers die voortborduren op wat zij leerden toen Nederland de wereld verbaasde met de klankkleur van zijn houseritmes. Clubs als de IT waren wereldberoemd. Die tijd is voorbij.

Woensdag zond AVRO/TROS een aflevering uit van een serie over Duitsland. Ook Berlijn kwam aan bod. Het was duidelijk: het oude adagium van de Spiessbürger uit de grote dagen van de Weimarer Republiek deed weer opgeld: ‘Du bist verrückt, du gehörst nach Berlin‘. De Duitse hoofdstad is opnieuw een centrum aan het worden van de avantgarde. Van vernieuwing, van experimenten, van kunst, cultuur én wetenschap. Wie het wil maken, wie de toekomst aan het werk wil zien, wie zich wil onttrekken aan de suffe burgerlijkheid en de tredmolen van thuis, trekt naar Berlijn, het hoofdkantoor van de vrijheid. Je mocht, stelde de maakster van de reportage vast, op straat gerust een pilsje drinken. Daar deed niemand moeilijk over.

In Colorado en Uruguay kun je cannabis gewoon in de winkel krijgen. Ook de achterdeur is legaal. Dat gaat daar veel, zeer veel, geld in het laatje brengen van vrijheidszoekende toeristen. Ondertussen stuurt in Nederland de politie lokpubers de cafés in om te zien of niet per ongeluk een jongere van onder de achttien een wijntje krijgt. De overheid probeert het coffeeshops zo moeilijk mogelijk te maken. Andere horecagelegenheden worden verstrikt in een netwerk van regels en verboden. Voor je het weet doet de gemeente voor een of andere pekelzonde je tent op slot. Ondertussen lopen stadswachten te handhaven en te bekeuren.

De gevolgen zijn duidelijk: een avantgarde voelt zich niet meer thuis in zo’n klimaat. Zij begint dan ook steeds nadrukkelijker aan Nederland voorbij te gaan. Amsterdam, ooit het magisch centrum van Europa, valt zo terug tot de status van provinciestad, waar preutsheid en sluitingstijden om voorrang strijden. In het van stadswachten vergeven Rotterdam is het nog erger. Daarom worden steden als Berlijn trendsetter terwijl Nederland achterblijft.

Dat is buitengewoon slecht voor de economie. Niet zozeer omdat heel veel kapitaalkrachtige toeristen die uit zijn op een verzetje – en daaronder geen rondvaart door de grachten verstaan – Nederland zullen mijden. Dat is ook erg, maar niet de echte ramp. De echte ramp is dat we onze trendgevoeligheid zullen kwijt raken.

Nederland zal net als voor de oorlog weer een trendvolger worden in plaats van een trendsetter. Vernieuwing maakt plaats voor navolging. Dat is het onvermijdelijk gevolg als de avantgarde niet meer de toon aangeeft maar de patjepeeërs, de regelneven en de uitventers van normen en waarden. Dan dan ontstaat een klimaat waarin men doorsjokt op platgetreden paden en alle creativiteit afsterft. Door de straten van onze steden lopen de dorknopers op weg naar het werk. Zij stellen daar vast dat de inkomsten tegenvallen, zodat helaas nieuwe bezuinigingen noodzakelijk zijn. Je kunt het ook anders formuleren: de braveriken, de boekhouders en de managers leiden ons een eeuw van verval binnen.

Ondertussen is het bal in Berlijn.

Bekijk hier de laatste aflevering van ‘de Duitsers’ met het item over Berlijn

Beluister dit opiniestuk hier 


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (83)