Laatste update 11:06
776
11

journalist

Peter Henk Steenhuis is parttime filosofieredacteur bij dagblad Trouw. Hij studeerde Nederlandse taal- en letterkunde en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde meer dan vijftien boeken. Onder meer over de taalontwikkeling van zijn oudste zoon en over kunst en filosofie. Zijn Filosofie van het kijken (2009) en Denken over dichten (2011) kwamen op de shortlist van de Socrates Wisselbeker voor het belangrijkste filosofische boek van het jaar. In 2015 publiceerde hij samen met toenmalig denker des Vaderlands, René Gude, het kunstboek ‘Door het woord, door het beeld’.
Een paar jaar eerder, in 2010, maakte hij met documentairemaker Marcel Prins Andere Achterhuizen. Verhalen van Joodse onderduikers. Dat project verscheen als kinderboek Ondergedoken als Anne Frank in het Duits (2013) en het Engels (2014). Uit de ‘Starred reviews’ in Publishers Weekly, School Library Journal en Kirkus: Terrifying, haunting and powerful. The New York Times schreef over Ondergedoken als Anne Frank: “These few voices stand out and speak for the millions whose stories remain untold.” Van deze Amerikaanse versie zijn inmiddels meer dan 150.000 exemplaren verkocht. In 2016 komt de Spaanse vertaling op de markt.

Niemand houdt van dom werk

Hoe geef je antwoord op de vraag “wat doe jij?” als je geen zin meer hebt in je werk?

4774087006_f73cd99ea1_b
cc-foto: All is possible

Zingeving is zinmaking. Maar wat is dan zin? Voormalig Denker des Vaderlands René Gude onderscheidde vier soorten zin. Vandaag de vierde: zintuiglijkheid.

Zinrijk
In dagblad Trouw heeft Stevo Akkerman op dit moment een serie over ethiek in het bedrijfsleven. Hij interviewde ook Egbert Eeftink, Head of Audit en lid van de Raad van Bestuur van KPMG.  Na drie kwartier komt het gesprek op de ‘purpose-badge‘ die Eeftink draagt. Op zijn eigen badge staat: ‘Ik sta voor vakmanschap en vertrouwen in alles wat ik doe.’ Eeftink zegt hierover:  “We hebben iedereen gevraagd op te schrijven wat hij of zij persoonlijk bijdraagt aan KPMG en waar ze voor staan.”

Dit lijkt op wat Gude omschreef als de derde betekenis van zin. Gude:

We ervaren zin, doordat we volzinnen maken, in staat zijn te verwoorden wat we beleven, ervaren, maken, doen.

Dit noemde Gude de derde betekenis van zin,  de meest letterlijke: zingeving door betekenisgeving.  “Niemand houdt van dom werk,” zei Gude om er aan toe te voegen: “behalve soms even voor de afwisseling.” Zelfs bij het eenvoudigste werk is het prettig om de betekenis ervan te begrijpen. Dat maakt het mogelijk om jezelf in een werkoverleg te laten horen en een veelzeggend antwoord te geven op de eeuwige vraag: “Wat doe jij?”

Een makkelijke vraag, op het eerste gezicht. In de praktijk blijkt dat tegen te vallen, zeker als de zin in je werk langzaam aan het verdwijnen is. Marco van Basten formuleerde scherp wat er met hem aan de hand was, toen hij als trainer tegen een burn-out aanzat. Begin september 2014 gaf hij aan, dat hij het werk als hoofdtrainer te zwaar vond. Hij stopte er niet mee, wat hij zich financieel prima kan veroorloven. Hij deed een stap terug. Met als motivatie: “Ik kan ander werk gaan doen, of ik kan mijn werk anders gaan doen.” Hij koos voor het laatste. Na een paar weken bedenktijd bleek Van Basten in staat uitstekend te kunnen verwoorden waar de pijn zat.

Van Bastens schitterende chiasme keerde onmiddellijk terug in de media. Bij een artikel over een stap terug in je carrière werd onze voormalige topvoetballer ten voorbeeld gesteld. Een van de tips als je demotie overweegt: “Onderzoek goed welke beweegredenen ten grondslag liggen aan je besluit om een stap terug te doen in je carrière. Zijn ze negatief (vluchten uit je huidige baan) of positief (meer vrijheid).” (NRC 20 september 2014)
Dit advies bij demotie is de zinrijkheid van Gude: zingeving door betekenisgeving. Maar volgens sociologe Christien Brinkgreve is het soms lastig zelf te formuleren waar de schoen wringt, of te zorgen voor nieuwe betekenis.  Brinkgreve meent dat er vaak ‘plettende structuren’ zijn, die ‘de energie langzaam uit je zuigen, totdat je zachtjes sterft.’  Het zinrijke van Gude, de derde betekenis van zin, is naar haar idee  ook erg belangrijk.

Maar je zou er een veilige omgeving voor moeten creëren, en de werknemer zou het gevoel moeten krijgen, dat hij echt contact maakt, dat hij er mag zijn. Dat hij iets mag formuleren dat er toe doet.

Volgens Brinkgreve zijn dat soort gesprekken “niet alleen van belang voor iemand die de zin in werk is verloren, of tegen een burn-out aan zit. Het lijkt me ook van belang van tijd tot tijd het verhaal van de organisatie door te nemen, het doel van de onderneming. Waar zijn we ooit voor opgericht? Wat is onze missie? Is die veranderd?”

Is zoiets in een badge te vangen, zoals die van Egbert Eeftink? Brinkgreve:

Ik zou liever een badge dragen met iets als:  ‘Ik sta voor de waarde van wie ik ben en wat ik doe’. En als mensen dan vragen: wat is dat dan, is dat het begin van een echt gesprek.

Lees hier de eerste delen van “Zingeving is zinmaking”


Laatste publicatie van Peter Henk Steenhuis

  • Het leven is niet leuk als je je mond houdt

    Het denken van Marli Huijer

    2015


Geef een reactie

Laatste reacties (11)