2.128
60

Hoogleraar humanitaire hulp

Thea Hilhorst is hoogleraar humanitaire hulp en wederopbouw van het International Institute of Social Studies (ISS) van de Erasmus Universiteit. Haar onderzoeksprogramma speelt zich af in fragiele staten, conflictgebieden en in landen getroffen door natuurrampen, waaronder Angola, Congo, Mozambique, Ethiopië en Afghanistan. www.disasterstudies.wur.nl

Niet nog een Kunduz

'Respecteer het oorlogsrecht in de strijd tegen IS'

Het antwoord op de aanslagen in Parijs is gevat in stevige oorlogstaal en bombardementen op door IS gecontroleerde gebieden. Het is de vraag of dit een oplossing dichterbij brengt. Maar als er oorlog gevoerd wordt, respecteer dan in ieder geval het internationaal oorlogsrecht. Geen herhaling van Kunduz-incidenten, waar de VS een oorlogsmisdaad pleegden met de bombardering van een ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen.

In de jaren ’60 van de 19de eeuw is het begin gemaakt van internationaal oorlogsrecht met de Geneefse conventies. Ondertekenaars hebben onder andere afgesproken om ziekenhuizen te ontzien en medische hulp aan gewonden, ook gewonde vijanden, te verstrekken. Ook het voorkomen van burgerslachtoffers staat hoog genoteerd in het oorlogsrecht.

De Geneefse conventies zijn niet alleen opgesteld uit humane overwegingen. Ondertekenaars die beloofden burgers te ontzien gaven hun kiezers de boodschap dat ze de burgerij respecteerden: als zij gewonde vijanden goed behandelden zouden hun eigen soldaten in gevangenschap het ook beter krijgen. De beroemde Chinese krijgsfilosoof Sun Tzu zei in 500 voor Christus al dat teveel vernietiging in oorlog een te hoge prijs heeft omdat de nasleep van de oorlog er veel langer mee duurt. Vandaag de dag kunnen we hier aan toevoegen dat (onnodig) oorlogsgeweld terroristische haat verder aanwakkert.

De Geneefse conventies zijn geïnitieerd door de Westerse beschavingen van de 19de eeuw. Dan verwacht je dat die zich aan het oorlogsrecht houden om het goede voorbeeld te geven en meer argumenten te hebben in hun strijd tegen brute dictators or wrede fundamentalisten. Maar dit is bepaald niet zeker.

Een verschrikkelijk dieptepunt vond plaats op 3 oktober jongstleden. Toen kwam het nieuws dat het ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen in Kunduz is gebombardeerd. Door de Verenigde Staten van Amerika. Na het tellen van de doden bleek dat er 30 mensen zijn omgekomen, medewerkers en patiënten. Het ziekenhuis is vernietigd en buiten gebruik. Het was het enige ziekenhuis dat nog functioneerde in de wijde omgeving.

Bijna meteen na de aanslag belde president Obama om zijn excuses aan te bieden aan de voorzitter van de hulporganisatie. Hij beloofde een onderzoek. AzG begon een actie om een onafhankelijk onderzoek en heeft in afwachting daarvan zelf een feitenrelaas opgesteld. De feiten zijn schokkend. Het feitenrelaas laat weinig ruimte voor interpretatie: het bombardement was bewust. Een van de meest belastende feiten is dat het personeel onmiddellijk belde met de Amerikaanse legerbasis. Desalniettemin ging de beschieting nog een uur door!

Er zijn inmiddels meer dan een half miljoen handtekeningen voor een onafhankelijk onderzoek maar er zit geen beweging in de internationale gemeenschap. Geen enkele land ondersteunt de oproep tot nu toe. Kan het geen overheid meer schelen wat er met de internationale rechtsorde gebeurt? 

Een gewelddadig antwoord op IS kan alleen gelegitimeerd worden via het oorlogsrecht. Als internationale mogendheden zich schuldig maken aan schendingen van het oorlogsrecht, is de kans klein dat hun beschavingsoffensief geloofwaardig overkomt en effectief is. Daarom is het zo belangrijk het oorlogsrecht te bewaken, ook bij bondgenoten. Te beginnen met een onafhankelijk onderzoek naar de gebeurtenissen in Kunduz.

Beeld: MSF

Geef een reactie

Laatste reacties (60)