10.592
119

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Nieuw belastingstelsel: een paar waarschuwingen

Reken je niet rijk als je straks meer geld in je portemonnee lijkt te krijgen

Op het Binnenhof vindt gekonkelefoes plaats over een herziening van het belastingstelsel.Dat zou onrechtvaardig zijn en veel te ingewikkeld. Bovendien zorgt de fiscus voor hoge loonkosten zonder dat de werknemers daar veel mee opschieten. Arbeid moet goedkoper worden, zo luidt een bekende Haagse mantra. Dan durven bedrijven weer personeel aan te nemen. Ook – zegt men er altijd bij – moet werk ‘lonen’.

Countouren zichtbaar
Ondanks alle geheimzinnigdoenerij komen de contouren van een nieuw fiscaal systeem toch langzaam maar zeker uit de Haagse mist te voorschijn. De inkomstenbelasting gaat in ieder geval omlaag. Dan krijgen de mensen meer geld in hun portemonnee, juichen kamerleden om strijd. Het moet echter uit de lengte of de breedte komen. Wat op de ene plek gegeven wordt,moet elders worden teruggehaald. Als de belasting op arbeid lager wordt, gaat die op andere diensten en goederen omhoog. Ook daar zitten haken en ogen aan. Het is goed om die te kennen als straks het kabinet met een stralend gezicht de nieuwe plannen presenteert, die arbeid zoveel lonender maken.

De BTW gaat omhoog. Het heffen van rechtstreekse belastingen vereist een goed functionerende overheid, die in staat is de inkomens van de afzonderlijke burgers vrij nauwkeurig in te schatten. Anders komt er niets van terecht. Tot in een tamelijk recent verleden lag de nadruk van de belastingheffing dan ook op accijnzen, zoals die nu vooral op tabak, alcohol en olieproducten worden geheven. Onze voorouders betaalden soms fikse extra bedragen voor bijvoorbeeld brood, zeep en kranten. BTW heeft een vergelijkbare prijsverhogende werking. Het extra loon van de werknemer gaat dan op in de winkel. Omdat de prijzen voor iedereen gelijk zijn, worden vooral de laagst betaalden en de senioren met een klein pensioen het slachtoffer van zo´n fiscale verschuiving.

Inkomstenbelasting dekt verlaging niet
De verlaging van de inkomstenbelasting dekt de prijsverhogingen voor dagelijkse levensbehoeften en gewone diensten niet, tenzij die zeer drastisch is en zich alleen tot de eerste schijf beperkt, terwijl tegelijkertijd de belastingvrije voet sterk wordt verhoogd. Voor verlagingen van de tweede en de derde schijf is dan geen ruimte. Maakt men die wel, dan zijn de lager betaalden gegarandeerd de sjaak. Maar goed, op dat gebied heeft dit PvdA-VVD-kabinet een reputatie te verliezen. De creatie van een onderklasse aan werkende armen is al jaren aan de gang.

De vervuiler betaalt, van het milieu en van de  eigen gezondheid. De fiscus belast vervuilende productieprocessen. Naast de wellicht nog eens stevig te verhogen tabaks-, alcohol- en olieproductenaccijnzen komen er vet- en suikertaksen. Ook dat maakt het leven duurder. Ook dan worden de lager betaalden en de senioren met een klein pensioen onvoldoende gecompenseerd door de verlaging van de inkomstenbelasting. Zelfs als zij hun levensstijl aanpassen en voortaan gezond consumeren. Je kunt er natuurlijk op vertrouwen dat de markt in dat geval gezonde en betaalbare producten levert maar die markt is nu al bezig iets heel anders te doen: ze gaat ondergronds. Nu al smokkelen criminele organisaties op grote schaal sigaretten het land binnen. Te hoge accijnzen op gewilde artikelen zorgen er voor dat meer dan ooit de misdaad loont.  Bovendien raakt de overheid in financiële problemen, mocht die omschakeling naar het gezonde leven toch slagen.

Er komt een verschuiving van rijksbelastingen naar gemeentelijke belastingen.  Dat zou net als met de privatisering van de spoorwegen een terugkeer zijn naar het verleden. Een eeuw terug speelden de gemeentelijke belastingen een veel wezenlijker rol dan nu en men is er niet voor niets mee opgehouden. Je had centrumgemeentes, zoals Rotterdam, Den Haag of Groningen met hoge gemeentelijke belastingen omdat een belangrijke stad nu eenmaal tal van dure voorzieningen moet bieden, niet alleen voor de eigen inwoners maar ook voor de randgebieden. Daaromheen lagen parasitaire gemeentes met beperkte belastingen omdat ze minder hoefden te regelen voor hun burgers: een ziekenhuis, een schouwburg, een winkelhart vonden ze wel in de grote stad. In zulke gemeentes – bijvoorbeeld die van het Gooi – verrezen hele villawijkjes voor welvarende Amsterdammers die de hoge gemeentelijke belastingen wilden ontlopen. Zij kwamen dan dagelijks met de stoomtram of de trein naar hun werk in de grachtengordel. Men probeerde daar met lapmiddelen iets aan te doen. Zo werd er veel gediscussieerd over de wenselijkheid van forenzenbelasting voor mensen die in de stad werkten maar in een andere gemeente woonden. Uiteindelijk zijn er knopen doorgehakt. Nu krijgen de gemeentes het leeuwendeel van hun inkomsten uit een rijksfonds. Herhaal die fout van vroeger niet nog een keer.

Waarschuwing aan de burgers
Dit is geen pleidooi om alles maar te laten zoals het is. Het is meer een waarschuwing aan de burgers: reken je niet rijk als je straks meer geld in je portemonnee lijkt te krijgen. Het is er zo weer uit. Wie denkt dat een drastische verhoging van de vermogensbelasting en het ontmantelen van de hypotheekrenteaftrek een fraai alternatief vormen voor de hier geschetste mogelijkheden, houdt de politieke realiteit in het oog. Daar is Nederland veel en veel te rechts voor. Altijd geweest ook.

Update:
Alle oppositiepartijen gaan in op de uitnodiging van Erik Wiebes om in het geheim over zijn nieuwe belastingplannen te praten. De Volkskrant schrijft: Als het kabinet vooraf het plan bekendmaakt, voelt de oppositie zich mogelijk geschoffeerd.
En daarom houdt men maar op zijn achttiende-eeuws een geheim besogne. Dat daardoor de burger op een brutale wijze wordt geschoffeerd, is blijkbaar geen probleem. Alsof een publiek debat, een openbare behandeling van de mogelijkheden en de alternatieven, betrokkenheid van u en ik bij het debat tot een slechtere besluitvorming zou leiden.
Door zo te handelen tast staatssecretaris Wiebes met rugdekking van het kabinet de legitimiteit van de politiek aan. Net als de oppositiepartijen, die zich deze uitnodiging laten aanleunen. Wat voor praatjes zij ook voor de vaak mogen maken. Dan haalt Wiebes  ook nog eens de stommiteit uit om Geert Wilders van zijn overleg uit te sluiten. Op deze manier houdt de grote antidemocraat in het parlement als enige schone handen.

Foto: Dbnl

Beluister dit opiniestuk hier 


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (119)