3.244
210

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Ouderen zijn woedend en ze blijven het ook

Ouderen zijn opgegroeid met de gedachte dat zij in een eerlijk land woonden, met een overheid die het beste met de burgers voor had

Henk Kroll wil zich niet rijk rekenen aan de vierentwintig zetels die TNS/NIPO voor zijn 50Plus-partij peilde. Daar heeft hij groot gelijk in. Zijn succes is wankel omdat het stoelt op een ‘bij gebrek aan beter’-keuze. Toch is de de woede der ouderen structureel. Die gaat niet weg en zal voorlopig de verkiezingsuitslagen bepalen. De oorzaak daarvan steekt veel dieper dan de inkomensdalingen die vooral degenen met een klein pensioentje treffen.

Ouderen zijn opgegroeid met de gedachte dat zij in een eerlijk land woonden, met een overheid die het beste met de burgers voor had. Nederland was een welvaartsstaat, die aan de ene kant volop kansen bood om carrière te maken en aan de andere kant afdoende bescherming tegen de slagen van het lot. Hoeveel dat kostte, kwam jaarlijks tot uiting als de blauwe brief van de belastingdienst arriveerde, maar dat lijden viel te dragen want er stond heel wat tegenover. 

Decennia lang betaalden ouderen sociale lasten voor een systeem met een werkloosheidsuitkering die jaren kon duren, met een WAO die beschermde tegen de kosten van invaliditeit en een behoorlijke bijstandsuitkering als laatste toevluchtsoord. Nederlanders houden niet van onzekerheid. Daarom is het verzekeringswezen ook zo’n bloeiende branche. 

In de jaren zeventig doceerde de econoom prof. Dr. Hans van den Doel, dat de gemiddelde Nederlandse werknemer sociale zekerheid verkoos boven een beter loon met meer persoonlijk risico. Dat was de spijker op de kop. Nederlanders wisten bovendien dat hun pensioen dankzij het beste stelsel ter wereld verzekerd was. Op dit alles mocht men trots zijn. Nederland was misschien het beste land van de wereld.
Momenteel zien ouderen hoe rondom hen dit alles in elkaar stort. Het ooit trotse stelsel van sociale voorzieningen wordt voor hun ogen afgebroken en dat ook nog door de partij waarvan zij dat het minst verwachtten. Toch hebben zij daar decennia lang een forse premie voor betaald, net als voor de te ontmantelen AWBZ. Nu weet ik ook wel dat het hier een omslagstelsel betreft – net als bij de AOW – maar dat besef behoort toch tot de kleine lettertjes zoals die ook in de woekerpolissen stonden.
Woekerpolissen
Woekerpolissen: ook zoiets. Ouderen zijn opgevoed met de gedachte dat Nederland een stabiel en trots bedrijfsleven kende dat waar bood voor zijn geld. Kijk maar naar onze grote banken en verzekeringsmaatschappijen. Instrumenten voor oplichting van de gewone man zoals woekerpolissen vielen onder de “Amerikaanse toestanden” die wij hier niet wilden en die gelukkig alleen in het minder serieuze buitenland voorkwamen.

Al die zekerheden zijn onderuit gehaald. Nederland blijkt niet het beste land van de wereld. De pensioenen zijn niet zeker. De bescherming tegen het slagen van het lot is vervangen door onzekerheid en risico.

Twee recente voorbeelden hebben dat besef er nog eens extra ingehamerd. Eind januari stelden gepensioneerden vast, dat hun netto uitkering was gedaald vanwege een verhoging van de eerste belastingschijf. Deze verhoging – zo deelde de overheid mee – had te maken met een vereenvoudiging van het loonstrookje. Voor werknemers werd die gecompenseerd, maar deze methode werkte voor ouderen niet. Pech gehad. Collateral damage. Komt voor. Ouderen hebben geleerd dat deze manier van besturen niet thuis hoor in Nederland maar in minder serieuze landen waarover je hoofdschuddend leest in de krant. Nu blijkt dat Berlusconi-bestuur ook hen treft.
Dit geldt evenzeer voor het AOW-gat dat iedereen met vroegpensioen treft. De gedupeerden maakten een deal met hun werkgever en hun pensioenfonds waarbij zij ervan uit gingen dat de overheid de pensioenleeftijd niet van de ene op de andere dag zouden verhogen en dat zij zouden zorgen voor behoorlijke overgangsregelingen. Niets van dit alles.
Voor brandweerlieden en defensie-personeel (mochten wel hun hachje wagen voor onzin-operaties in Afghanistan en Irak) kan de schade oplopen tot twee jaar. Verreweg de meeste slachtoffers hiervan krijgen geen enkele compensatie. Die moeten – meent de cynische staatssecretaris voor Sociale Zaken, Jetta Klijnsma, hun spaargeld maar aanspreken. Deze dame – ooit bekend als spreekster op het Malieveld – neemt bovendien de afbraak van de sociale werkvoorziening met kracht ter hand. Zij zet daarvoor in de plaats het luchtkasteel van gehandicapten die werk krijgen in gewone bedrijven.
Heel veel ouderen bevinden zich aan de rechterkant van het politieke spectrum. Ze hadden het in hun kroegen met de andere jongens van het MKB-overleg graag over ons onbetaalbare luilekkerland maar voor hen gold toch ook: contract is contract en afspraak is afspraak. Anders kun je geen zaken doen. Althans niet in een recht-door-zee-land als het onze. En zo zijn ze in die kringen ook behoorlijk op de koffie gekomen.
Dit alles leidt onder ouderen tot een zeer breed gedragen en diep geworteld besef: ze zijn tientallen jaren lang in het ootje genomen, belazerd en besodemieterd. Het land en zijn bestuurders zijn niet veel beter dan de aanbieders van hun woekerpolis. Die paar centen en dat inleveren zijn niet de hoofdoorzaak. Het gaat om het gevoel dat je vertrouwen op zo’n totale manier misbruikt is. Door de overheid en door de financiële sector. Alles waar je op kon bouwen, is bedrieglijk gebleken. Wat over blijft is de totale ontgoocheling.
Dat verklaart de woede van de ouderen. Geloof mij, die bedaart niet.

Volg Han ook op Twitter

Het laatste boek van Han van der Horst is: Nederland, de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (210)