1.630
25

Emeritus hoogleraar Gezondheidszorg

Ivan Wolffers (1948) studeerde af als arts. Sindsdien schrijft hij over medische onderwerpen, variërend van medicijnen tot zijn eigen prostaatkanker. Hij promoveerde in de medische antropologie en werd in 1989 benoemd tot buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar hij tot zijn emeritaat in 2014 Gezondheidszorg en Cultuur doceerde.

Pak obesitas aan met leefstijlverandering

Bij onderzoek ligt de nadruk op vrouwen en moeders, maar uiteindelijk zit het kind met overgewicht

Sinds een jaar of dertig is er een continue toename van het percentage dikke kinderen in rijke landen en in de rijke delen van arme landen. In de Verenigde Staten is het aantal kinderen met obesitas in de afgelopen dertig jaar verviervoudigd en in 2012 bleek dat een derde van de Amerikaanse kinderen obees is. In Nederland is deze trend later ingezet en volgens gegevens uit 2009 heeft 14 procent van de jongeren overgewicht, waarbij het in sommige delen van de bevolking (kansarm, migrantenpopulaties) ernstiger is.

Omdat het iets is dat regelmatig in de media langskomt, heeft ook vrijwel iedereen daar een mening daarover. Te veel fastfood, ze bewegen te weinig, teveel tijd doorgebracht met hun iPod of iPad, ze krijgen geen gezond eten. Onderzoek laat zien dat het om verschillende factoren gaat, maar dat een totale theorie eigenlijk ontbreekt. Onderzoekers van het  Nutrition Obesity Research Center and Office of Energetics in de VS zeggen dat ze nu een theorie hebben ontwikkeld die echt inzicht geeft in deze epidemie.

In deze theorie ligt de nadruk op de rol van de moeder. Nu typ ik zoiets al met enige zorg neer. In de twittercultuur waar een paar woorden mensen al aan het reageren zet zonder er al te lang over na te denken, ben je met een dergelijke theorie al snel in de categorie misdadigers gezet. Mijnheer Edward Archer uit Alabama mag dus wel uitkijken met zijn theorie. Als ik twitter dat vrouwen die werken een gestresster leven hebben en vaker dikke kinderen hebben lees ik al snel “oh, vrouwen zijn weer de schuld hoor”. Onbegrijpelijk, want dat is hetzelfde om bij de opmerking dat er bij vloed meer rommel op het strand geworpen wordt, te zeggen dat het dus weer de schuld van de zee is. Het vaststellen van relaties kan toch niet uitmonden in zwarte pieten uitdelen? Alleen daarom al zal ik blij zijn als de laatste zwarte piet uit Nederland verdwenen is.

Uit alle gepubliceerde onderzoeken over evolutie, obesitas en gezondheid komen volgens Edward Archer drie belangrijke theorieën voort:
1.       Ondervoeding van vrouwen. Obesitas is het gevolg van competitie van vetcellen om de schaarse energie gedurende de zwangerschap. De vetcellen van de kinderen zijn dan vervolgens ingesteld op schaarste.
2.       De samenstelling van het lichaam van de vrouw, haar lichamelijke activiteit voor, gedurende en na de zwangerschap hebben invloed op metabolisme kind via zogenaamde epigenetica (daar hebben we het al eens eerder over gehad). Het komt neer op noodmechanismen van het erfelijk apparaat om zich aan te passen aan veranderingen.
3.       De moeders in bepaalde delen van de bevolking zijn wat eigen gewicht en gezondheid voorbij het zogenaamde ‘metabolisme tipping point’ gekomen. Dat wil zeggen dat er geen weg meer terug is in de eet- en beweegcultuur van het gezin.
Het komt erop neer dat in de laatste decennia van de vorige eeuw de hoeveelheid beweging van vrouwen snel afnam, het voedselpatroon veranderde en dat het de lichamen van vrouwen tijdens zwangerschap veranderde, met een dramatisch effect op de kinderen.

Wie zijn schuld dat is? Wij hebben met zijn allen niet op zitten letten toen het allemaal veranderde en pas toen we de gevolgen leerden zien, zijn we ons gaan afvragen hoe dat kwam. We ontdekken elke dag meer, maar het lijkt of beleidsmakers nog niet echt in staat zijn om inspirerende maatregelen te nemen.
Ikzelf denk altijd dat wat de ene kant op kan veranderen, ook de andere kant op kan veranderen. Leefstijlaanpak is daarbij de beste aanpak die we ter beschikking hebben.


 

Het laatste boek van Ivan Wolffers is ‘Als de tijd voor altijd stil zou staan

Volg Ivan Wolffers ook op Twitter
Ivan schrijft voor Joop elke dag een Gezond Weetje van de Dag: 
klik hier voor een overzicht


Laatste publicatie van IvanWolffers

  • Broer van God

    Oktober 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (25)