606
35

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Pas op met voorspellingen

Wij Nederlanders gaan voor zekerheid en er is haast geen volk dat zich zo graag de toekomst laat voorspellen als het onze.

Niet dat wij daar nog oud-Romeinse technieken voor gebruiken, zoals het interpreteren van de vlucht der vogels, het eetgedrag der kippen of de lever van een zojuist gekeeld offerdier, nee wij doen dat op een wetenschappelijke manier.

In Den Haag is bijvoorbeeld het Centraal Planbureau gevestigd dat zijn bestaansbasis vindt in waarzeggerij op het gebied van de economie. Ook instanties als het Sociaal Cultureel Planbureau hebben opvattingen over hoe het later zal gaan. En haast alle beleidsfunctionarissden bij overheid, bedrijven of belangenorganisaties verblijden de medemens regelmatig met prognoses.

Auteurs als de geschiedschrijver Livius lieten zien, wat er gebeurt als je ze in de wind sloeg. Zo smeet tijdens de Eerste Punische Oorlog admiraal Publius Claudius Pulcher de kippen overboord toen zij niet het voor een overwinning gewenste gedrag vertoonden. “Als ze niet willen eten, laat ze dan maar drinken”, schijnt hij desgevraagd te hebben verklaard. Hierena ging  de hele Romeinse vloot in de slag bij Drepana ten onder. Mede vanwege dat akkefietje met de kippen is Claudius toen tot verbanning veroordeeld.

Politiek Den Haag heeft zulke waarschuwende verhalen niet nodig om het beleid blindelings op de eigentijdse waarzeggers te baseren. Er heerst een heilig geloof in de betrouwbaarheid van hun voorspellingen. Niets ondermijnt dat. Ook niet het feit dat zij regelmatig op hun schreden moeten terugkeren, hun voorspellingen aanpassen of maar liever in het licht van de feiten vergeten.

Dezer dagen is daarvan weer een fraai voorbeeld naar buiten gekomen. Jaren lang al heft men in onderwijskringen jeremiades aan over het dreigend lerarentekort. Als straks al die door regelgeving moegetreiterde babyboomers het pensioen omhelzen, dan staat er straks geen mens meer voor de klas. Dan kunnen we al onze ambities met de kennissamenleving wel op onze buik schrijven. Inmiddels blijkt dat het met zo’n lerarentekort reuze meevalt. Docenten blijken toch meer met de school verknocht dan men dacht. Vanwege de economische crisis is het niet zo makkelijk meer om een baan in het bedrijfsleven te kiezen. Meer mensen opteren in deze onzekere tijden toch voor de betrekkelijke vastigheid van een onderwijsbaan. Enzovoorts. Nu berekent men het komend lerarentekort in het middelbaar onderwijs op 3000 banen. En dat terwijl er in deze sector zeker 110.000 mensen voor de klas staan.

Of zou dat ook een verkeerde voorspelling zijn?

Weet je, de toekomst zal het leren. Iets zinnigers valt daar niet over te zeggen. De komende weken zullen in het teken staan van sombere schilderingen, voorstellende wat ons te wachten staat. Denk daarbij aan de apen die steevast de ontwikkelingen op de beurs beter inschatten dan de analisten. N i e m a n d kan nu vaststellen, welke kansen en welke bedreigingen het leven van onze kleinkinderen zullen beheersen. De kans is groter dat we ons straks voorbereiden op een toekomst die juist niet in het verschiet ligt.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (35)