Laatste update 18 oktober 2018, 13:06
1.990
22

Directeur Rutgers, kenniscentrum seksualiteit

Ton Coenen (1963) is directeur van Rutgers, kenniscentrum seksualiteit. Daarvoor was hij 12 jaar directeur van het Aids Fonds, Soa Aids Nederland en STOP AIDS NOW!

Praten over bevolkingsgroei? Vergeet dan de rechten van meisjes niet

De afgelopen maanden is er weer in toenemende mate geschreven en gesproken over bevolkingsgroei. Een belangrijk element blijft echter onderbelicht: de rol en rechten van meisjes en vrouwen

Exponentiële bevolkingsgroei is een wereldwijde uitdaging, dat is duidelijk. Waar we ons nog te weinig mee bezig houden is de vraag waardoor bevolkingsgroei veroorzaakt wordt. Welke maatschappelijke en politieke problemen liggen hier aan ten grondslag en wat is er nodig om die aan te pakken? Hoe zit het met deze problematiek als het gaat om rechten van het individu? In de discussie in de media wordt dit over het hoofd gezien. Dat is jammer; het is tenslotte geen nieuwe boodschap.

Integendeel. Bijna 25 jaar geleden spraken 179 landen al met elkaar af dat de rechten van vrouwen en meisjes centraal moeten staan in het debat over bevolkingsgroei. Dit betekende een historische verschuiving in beleidsvorming rondom bevolkingsgroei en demografie. Toch is dit niet doorgedrongen tot in het publieke debat in Nederland waarin de positie van vrouwen en meisjes in discussies over bevolkingsgroei tot de dag van vandaag structureel afwezig is.

meisjes
cc-foto: Marc Nozell

Dat is vreemd, want maar liefst 214 miljoen vrouwen, uit met name Afrika en Azië, willen moderne anticonceptie maar kunnen daar simpelweg niet aan komen. Ongeveer vier op de tien zwangerschappen in lage inkomenslanden is ongepland. Daarnaast vindt er wereldwijd een hoog aantal (onveilige) abortussen plaats: tussen 2010 en 2014 eindigde een kwart van alle zwangerschappen in een abortus. Deze cijfers laten zien dat vrouwen en meisjes zelf keuzes willen maken over kinderen krijgen en zwanger worden. Als vrouwen en meisjes wél keuzevrijheid hebben, willen ze vaak minder én later kinderen. Dat voorkomt niet alleen onnodige sterfgevallen, hun verbeterde positie is ook direct van invloed op het geboortecijfer en bevolkingsgroei.

Peter Singer, een boegbeeld in de discussie over bevolkingsgroei, beweerde afgelopen zomer in de Volkskrant dat zorgelijke bevolkingsgroei is veroorzaakt door “de radicale feministen die voorrang gaven aan de vrijheid van de vrouw om zelf te bepalen hoeveel kinderen ze neemt”. Toch wijzen alle onderzoeken erop dat we in Nederland ons lage geboortecijfer juist te danken hebben aan feministen die zich hard hebben gemaakt voor reproductieve vrijheid van vrouwen. Waar vrouwen voor 1956 geen geld uit mochten geven zonder toestemming van vader of man, kregen ze in de twintig jaar daarna niet alleen recht op een financiële zelfstandigheid maar ook reproductieve rechten gingen steeds meer een rol spelen. Beschikbaarheid van en toegang tot anticonceptie hebben hierin een grote rol gespeeld.

Dit is niet anders voor vrouwen in lage – en middeninkomen landen. Ook zij willen de vrijheid om over hun eigen lichaam en toekomst te beslissen. De focus op reproductieve rechten wordt door critici soms weggezet als eenzijdig, maar dan wordt vergeten dat het toegankelijke maken van reproductieve rechten een inclusieve en complexe aanpak vereist en weinig te maken heeft met het gratis weggeven van condooms.

Reproductieve rechten gaan hand in hand met het doorbreken van schadelijke ideeën over vrouwelijkheid en mannelijkheid wereldwijd. Het bespreekbaar maken van traditionele ideeën over gezinsgrootte en rolverdeling met zowel mannen als vrouwen vormt een noodzakelijk onderdeel bij het toegankelijk maken van reproductieve rechten, óók in Europa. Het betrekken van mannen en jongens bij het verbeteren van de positie van vrouwen en meisjes is daarom belangrijk.

Wereldwijd zijn veel reproductieve rechten, zoals anticonceptie, nog lang niet toegankelijk voor iedereen. Bevolkingsgroei laat de omvang van dat probleem zien. Een complexe problematiek, die vraagt om een veelzijdige aanpak. Aan de ene kant het verbeteren van de positie van meisjes en vrouwen wereldwijd door een veelzijdige strategie zoals het betrekken van mannen en het toegankelijk maken van informatie en middelen, aan de andere kant meer steun van donoren, nationale overheden en maatschappelijke organisaties, want het is onmogelijk om dit zonder hen te doen.

Rutgers pleit daarom voor een maatschappelijk klimaat waarin de rechten van meisjes en vrouwen over de hele wereld prioriteit worden en om mannen daar actief bij te betrekken. Alleen in stabiele samenlevingen kan duurzame verandering tenslotte plaatsvinden. Uiteindelijk zal dat bijdragen aan de afname van het geboortecijfer wereldwijd. Laten we het nu eens daarover hebben.

Geef een reactie

Laatste reacties (22)