Laatste update 08:36
3.210
91

Universitair docent en onderzoeker

Dr. Karim Bettache is gepromoveerd in de cross-culturele psychologie en werkt als universitair docent en onderzoeker.
Hij houdt zich voornamelijk bezig met zaken als moraliteit en racisme.
Zijn doel: een inclusieve samenleving.

Rutte had gelijk: u moet zich invechten

Alle oordelen over uw persoon liggen al klaar omdat u bij uw geboorte in een categorie bent gedrukt. Houdt op uzelf naar een dergelijke aanval op uw individualiteit te schikken

cc-foto: Paul Gorbould

Ik las laatst het bewonderenswaardige stuk van Sanne Breimer. Ze opperde dat witte redacties moeten gaan verkleuren en dat dit een verantwoordelijkheid is van de witte Nederlander. Ik ben het met de strekking van haar betoog eens, toch heb ik er een hard hoofd in. Al decennia is getracht om de boel van bovenuit te veranderen en dat gebeurt simpelweg niet omdat men te gemotiveerd is de boel te laten zoals het is. Zolang onze cultuur categoriseert naar huidskleur en etniciteit, zal er automatisch competitie ontstaan tussen de verschillende sociaal geconstrueerde identiteiten. Het resultaat is dat de groep met de meeste voordelen gemotiveerd is de zaken te laten zijn zoals ze zijn, en daar altijd rechtvaardiging voor zal vinden.

Verandering komt niet van bovenaf. Zoals de rechten voor vrouwen en arbeiders van onderaf geïnspireerd en bevochten waren, zo zullen ook de rechten van gekleurde en multi-etnische Nederlanders van onderaf moeten komen. Al decennia is gewacht op politiek ingrijpen in zaken als discriminatie op de arbeidsmarkt of gelijkwaardige representatie in de krant of op televisie. Het gebeurt niet. De PvdA doet het niet, de SP doet het niet, de Volkskrant doet het niet, de Correspondent doet het niet, de politie doet het niet, de universiteiten doen het niet, het gebeurt gewoon niet.

Geboren worden als Nederlander met een tint, belemmert nog steeds het hebben van grote dromen.

Verandering moet dus vanuit u komen. Vanuit de samenleving, van onderaf. En dan bedoel ik niet enkel klagen op Twitter en Facebook, maar daadwerkelijk actie ondernemen.

Organisatie
Wat Nederland bijvoorbeeld kan gebruiken zijn organisaties met slagkracht zoals joodse en moslimgroeperingen in Amerika hebben opgezet: organisaties die actief monitoren hoe het gesteld is met de representatie van mensen uit de eigen etnische groep. Het is in ons land misschien moeilijk voor te stellen maar sociaalpsychologisch onderzoek onder witte Amerikanen toont herhaaldelijk aan dat Arabische-Amerikanen een om en nabij gelijke sociale status beschikken als Aziatische-Amerikanen, niet op zijn minst omdat zij actief bijdragen aan een betere representatie in de media. Inderdaad, dit in een land dat bekend staat om haar oorlogen in islamitische landen.

In Nederland kunt u iets vergelijkbaars doen maar dan zonder de organisatie aan één etniciteit te koppelen (iets waar ik pertinent tegen ben, gezien het dezelfde vormen van categorisatie reproduceert). U kunt een organisatie opbouwen die een vuist kan maken tegen generaliserende representaties in politiek en media, maar die ook actief in de gaten houdt wat onze politieke orde doet voor de bevordering van gelijkheid. Hierbij kunt u denken aan onderzoeken naar werkgelegenheid voor multi-etnische Nederlanders of het op de voet volgen van politieke beloftes en dus beleidsuitvoering, enzovoort.

Wat nodig is zijn organisaties die actief bezig gaan met het uitlichten van structureel racisme in Nederland. Met andere woorden, minder focussen op de excessen van racisme (zoals ‘anders getinten niet welkom’ – roepers) maar de strijd aangaan met het systemische karakter van alledaags racisme. Denk aan de onder-representatie van niet-Westerse bronnen in ons curriculum, blinde vlekken waar het gaat om representatie in intellectuele beroepen van status (bijvoorbeeld enkel witte professoren en doctoren op tv), het overmatig uitlichten van stereotype-bevestigende individuen in de media, het weigeren van uitheemse namen tijdens sollicitaties of het totaal ontspoorde racisme op internet.

Hardnekkigheid
Wat ik als wetenschapper tevens belangrijk vind om onder te loep te nemen is de hardnekkige witheid van de Nederlandse wetenschap. Intellectuele links-elitaire ruimtes laten vrijwel geen gekleurde mensen toe, maar blazen graag hoog van de toren over gelijkwaardigheid en mensenrechten. Het is verbijsterend, maar rechts-conservatieve ruimtes doen diversiteit qua huidskleur vaak beter dan elitair-linkse ruimtes. Daarnaast mag er meer wetenschappelijk onderzoek komen naar de vraag hoe structureel racisme in de Nederlandse cultuur vervlochten zit. Denk hierbij aan sociologisch en sociaalpsychologisch onderzoek.

Multi-etnische Nederlanders hebben te lang aan de zijlijn gestaan zonder dat er iets verandert. Op je luie achterste zitten en op Twitter gaan klagen gaat je niet helpen. Je dient actie te ondernemen. Leuk is anders maar helaas is het de verantwoordelijkheid van gekleurde Nederlanders om zich niet meer in stereotype publieke rollen te laten drukken. Denk hierbij aan stereotype-bevestigend gedrag in bijvoorbeeld series of films. Persoonlijk kan ik de acteurs niet uitstaan die zich in soaps of televisiefilms laten misbruiken voor rollen die generalisaties en stereotypen bevestigen (bijvoorbeeld crimineel of schoonmaker). Als dit gebeurt, dienen wij deze Nederlanders hierop aan te spreken en duidelijk te maken dat ze actief bijdragen aan de hardnekkigheid van culturele vooroordelen.

Vraagt u maar eens af waarom sommige mensen specifiek bang zijn voor donkergetinte individuen terwijl de meesten van hen nog nooit een negatieve ervaring met ze hebben gehad. Of sterker, terwijl ze regelmatig negatieve ervaringen hebben gehad met iemand van de eigen huidskleur. Dit komt omdat ze van alle kanten (bijvoorbeeld krant en tv) geïndoctrineerd worden met negatieve representaties van gekleurde mensen. Iets waar zulke acteurs actief aan bijdragen.

Zoals Rutte al zei: je moet je invechten. Dat betekent: opeisen dat Nederlanderschap. Mijns inziens begint dit met het niet meer accepteren om in nominale categorieën gestopt te worden. Het is werkelijk van de zotte dat omdat een voorouder uit een ander land kwam, of omdat je een beetje tint in de huid hebt, je systematisch in een hoek wordt gedrukt waar je je godganse leven last van hebt. Dit terwijl de hele categorie geen moer te maken heeft met wie je bent. Het zegt werkelijk helemaal niets over jou als persoon, toch liggen in je land alle oordelen over jou al klaar omdat je bij je geboorte in die categorie bent gedrukt.

We moeten ons gaan hardmaken voor het opdoeken van raciale categorisatie en categorisatie naar huiskleur. Zoals tegenwoordig sekse ambiguïteit steeds meer wordt geaccepteerd omdat mensen terecht niet meer in binaire sekse hokjes gestopt willen worden, zo dient er mijns inziens een beweging te komen van mensen die ook niet meer in een achterhaald raciaal hokje willen worden gestopt. Houdt op uzelf naar een dergelijke aanval op uw individualiteit te schikken.

Hoe kan het dat non-binaire identiteiten binnen gender-diversiteit al mainstream aan het worden zijn, terwijl mensen als u en ik zich nog in een koloniaal hokje laten stoppen omdat één voorouder uit een ander land kwam, of omdat u wat meer pigment in de huid heeft? Waar is het verzet tegen deze identiteitsterreur?

Dit betekent ook dat u zich actief dient te verzetten tegen uw overheid aan wie u belasting afdraagt wanneer zij doet aan etnische registratie. Jawel, die verrekte etnische registratie. De tragedie van 80 jaar geleden heeft ons duidelijk getoond wat dit teweeg kan brengen, en ook nu met de toeslagenaffaire wordt weer duidelijk dat het systeem enkel ellende bezorgt voor minderheden. U hoort dat goed, wij dienen actief te eisen dat we als volwaardig Nederlander beschouwd worden en dat derhalve etnische registratie wordt afgeschaft. Ik wens mij niet meer in een uitheemse hoek gedrukt te laten worden als geboren Groninger en getogen Fries.

Representatie
Om systemisch racisme te bestrijden is het dus belangrijk om voor normale representatie te zorgen. Ik zeg bewust niet ‘positieve representatie’ want dat is niet nodig. Wat multi-etnische en gekleurde Nederlanders nodig hebben is een culturele representatie die ons neerzet als ieder ander (gemiddeld) mens. Dat betekent bijvoorbeeld het verschijnen in de media als deskundige op willekeurig vlak, maar niet gerelateerd aan sociale identiteit of huidskleur (bijvoorbeeld ‘allochtonendeskundige’). Denk hierbij aan zwarte en bruine professoren, managers, hosts voor boekenprogramma’s, leraren, kunstenaars, en schrijvers. Wat nodig is, is dat uw menselijkheid en individualiteit normaal worden, zoals dat normaal is voor onze witte broeders en zussen. Wij snakken hiernaar en wij moeten dit actief gaan realiseren.

Met andere woorden, mensen als u en ik dienen onze eigen media op te zetten. Daarmee bedoel ik media voor gekleurd en wit, maar waar niet één enkele groep de dominante rol speelt. Dus de representatie van mensen die op u lijken niet meer laten afhangen van de Telegraaf, Opsporing Verzocht, of de PVV. Zet YouTube-, kranten- of televisiekanalen op en communiceer uw visie, uw ervaringen van structurele achtergesteldheid, maar ook van uw individualiteit. Veel mensen vinden racisme maar onzin omdat ze nooit een kijk hebben kunnen nemen in het dagelijkse leven van een gekleurde Nederlander. Uw dagelijkse worstelingen kunt u communiceren door proactief media op te zetten die uw geluid eerlijk en oprecht kunnen communiceren. Een ander, niet-wit, geluid.

Maar het kan ook in het klein. Bijvoorbeeld, u als individu kunt met kleine acties bijdragen aan een antiracistische strijd. Bijvoorbeeld, bij afwijzing van uw sollicitatie kunt u de werkgever bellen en respectvol vragen hoe het staat met de diversiteit op zijn of haar afdeling. Deze actie heeft mij eens een uitnodiging bezorgd en uiteindelijke selectie. Zo ziet u maar, zodra mensen een persoon van vlees en bloed zien en niet enkel een uitheemse naam, smelt het stereotype beeld en word je een individu.

Einde aan passiviteit
Tot slot wil ik nog een punt maken. Gekleurde en multi-etnische Nederlanders (maar ook onze witte broeders en zussen) doen er goed aan financieel en sociaal niet meer bij te dragen aan de eigen onderdrukking. Hiermee bedoel ik: geen abonnementen meer op mainstream kranten/gidsen of andere media die weigeren diversiteit toe te laten boven het glazen plafond en daarnaast in hun berichtgeving een generaliserende (witte) kijk communiceren naar u en andere Nederlanders.

Dit betekent ook dat u niet meer automatisch uw stem geeft aan linkse partijen die enkel mooie praatjes verkopen maar qua beleid niets voor u doen. Partijen als GroenLinks, de PvdA of de SP zijn de afgelopen decennia waardeloos gebleken voor de emancipatie van gekleurde Nederlanders. Beter is het om op een pluriforme partij als Bij1 te stemmen.

Het is tijd dat u uit de passieve rol stapt. Een ander gaat het niet voor ons doen.

Geef een reactie

Laatste reacties (91)