2.984
71

Student en GroenLinks-lid

Frank Hemmes is 24 jaar en studeert momenteel Science & Security aan King's College in Londen. Hiervoor behaalde hij zijn bachelor Natuur- en Sterrenkunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en een master Environment and Resource Management aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Frank is lid van GroenLinks, maar verkondigt desalniettemin zijn eigen mening. Ook is hij lid van blogcollectief Vrij-Zinnig.

Somalische piraterij is niet crimineel

Het systeem is illegitiem, omdat juist deze miljoenen mensen geen stem hebben om de onrechtvaardigheid van het systeem te corrigeren

De overheid moet reders meer bijstaan in het beschermen van schepen tegen criminele Somalische piraten, is de conclusie van een nieuw rapport. Heeft dit echter wel zin, en kunnen we deze piraten wel als crimineel beschouwen?

Volgens de internationale (neoliberale) wereldorde zijn deze piraten domweg criminelen die opgepakt en vervolgd moeten worden. Maar deze orde wordt, voorlopig nog, gedomineerd door het Westen, dat middels economische en militaire macht haar eigen welvaart in stand houdt. Dit gaat ten koste van de anderhalf miljard armen in de wereld die van minder dan 2 dollar per dag moeten rondkomen, en waartoe vrijwel de gehele Somalische bevolking behoort.

Inwoners van Somalië worden geworpen in een internationaal systeem van regels en verdragen waarover zij geen enkele invloed hebben, maar dat desalniettemin grote invloed heeft op hun bestaan. Vanuit het Somalische gezichtspunt is dit systeem inherent onrechtvaardig, omdat het miljoenen mensen in vermijdbare armoede gekluisterd houdt. Het systeem is illegitiem, omdat juist deze miljoenen mensen geen stem hebben om de onrechtvaardigheid van het systeem te corrigeren. Zij zijn machteloos overgeleverd aan de economen in Washington, de vertegenwoordigers in New York en de politici in Brussel die beslissen over handelsregels, intellectueel eigendom en internationaal recht. En ondanks deze onrechtvaardigheid en gebrek aan legitimiteit, wordt van de Somaliërs verwacht dat zij zich zonder meer aan deze orde conformeren. Omdat wij dat willen.

Vanuit moreel oogpunt heeft de Somaliër daar echter geen enkele reden toe. Een internationaal ‘civiel contract’ dat met macht wordt opgedrongen heeft geen geldigheid. Nevens acceptatie is de andere optie dus het ontkennen van deze wereldorde. De Somaliër bevindt zich tegenover ons dus niet als een crimineel binnen de internationale spelregels, maar als een volledig vrij mens in een regelloze natuurtoestand, omdat hij onze orde verwerpt.

In deze natuurtoestand gelden geen rechten of verdragen, behalve het recht van de sterkste. Een vlag op een schip is niet langer een symbool van eigendom en een garantie voor eigendomsrecht, maar simpelweg een gekleurd stuk stof zonder betekenis. ‘Eigendom’ als zodanig bestaat niet, maar is beperkt tot datgene wat men met geweld kan verkrijgen en behouden. Recht en criminaliteit zijn in de natuurtoestand holle begrippen zonder inhoud, omdat deze een sociale orde veronderstellen die niet langer bestaat.

De reactie van de internationale gemeenschap is er dan ook voornamelijk één die in de natuurtoestand begrepen wordt, namelijk (fysieke) macht. Dat wij ons geweld zin geven vanuit onze eigen orde doet daar weinig aan af. Dit is echter een heilloze weg, omdat de geweldsdreiging in de natuurtoestand pas verdwijnt als alle tegenstanders zijn verdelgd of afgeschrikt. En zelfs dan zullen de piraten waarschijnlijk hun werkterrein slechts verleggen, maar dan naar slachtoffers die voor het Westen minder relevant zijn.

Een daadwerkelijke oplossing voor het probleem voorziet erin dat Somaliërs weer kunnen en willen toetreden tot de internationale gemeenschap. Dat zal echter pas gebeuren wanneer deze gemeenschap hen rechtvaardig behandelt. Van deze situatie zijn we echter nog ver verwijderd, zolang duizenden Somaliërs vermijdbaar sterven van de honger. Af en toe wat voedselhulp zal niet helpen zolang de wereldorde het ontstaan van een fatsoenlijke staat in Somalië niet bevordert, maar eerder verhindert.

Wil ik hiermee piraterij goedkeuren en stellen dat we onze schepen maar moeten laten beroven? Geenszins. Maar als dit stuk “We moeten de Somaliërs helpen” had geheten, zouden waarschijnlijk minder mensen het lezen. Dit cynisme is kenmerkend voor de burgers van het Westen. Middels onze regeringen, macht en welvaart houden wij een wereldorde in stand die miljoenen mensen uitstoot en onderwerpt, maar wij spreken vervolgens afkeurend van ‘gefaalde staten’ en criminelen. De piraterij in Somalië, en onze onmacht er een einde aan te maken, is echter een duidelijke vingerwijzing. Als wij de internationale orde waarop onze relatieve vrede en welvaart is gebaseerd, willen handhaven, zullen we ervoor moeten zorgen dat iedereen zich binnen deze orde rechtvaardig behandeld en gehoord voelt. Dit duidt bijvoorbeeld op eerlijke handel, in plaats van het handhaven van handelsbarrière’s in het Westen. Of op het herzien van intellectueel eigendomsrecht, zodat duizenden mensen niet langer aan HIV en malaria sterven om de patenten van de farmaceutische industrie niet te schaden. Zijn wij niet tot dergelijke overwegingen bereid, dan zal voor de uitgestoten vrijwel de enige optie blijven om het verdrag met ons te verbreken en terug te keren naar de gewelddadige anarchie van de natuurtoestand.

Lees het rapport van Commissie De Wijkerslooth

Dit artikel verscheen eerder in Vrij-Zinnig en publiceerde Frank Hemmes ook op zijn weblog

Geef een reactie

Laatste reacties (71)