3.186
37

Opiniepeiler

In 1971 ben ik afgestudeerd als Sociaal Geograaf bij de UvA in Amsterdam. Na een korte periode als wetenschappelijk medewerker ben ik 15 jaar actief geweest als onderzoeker, tussen 1973 en 1975 bij Inter/View, daarna samen met Hedy d’Ancona (Cebeon) en vanaf 1980 als mededirecteur van Inter/View. Vanaf 1976 was ik in de media actief op het terrein van verkiezingsonderzoek. Eerst bij Vara’s In de Rooie Haan. Later o.a. in Achter het Nieuws en NOVA.
In 1984 werd ik assistent van Anton Dreesmann, waarbij onder andere het project Micro Computer Club Nederland werd opgezet en ik directeur werd van Headstart in de Verenigde Staten. Bij de beursgang van Inter/View in 1986 werd ik gevraagd als voorzitter van de raad van commissarissen te functioneren. Dat heeft tot 1999 geduurd. Na vier jaar (1991-1995) te hebben gewerkt bij ITT Gouden Gids op het terrein van marketing en business development was ik drie jaar CIO bij Wegener Arcade. Daarbij onder meer verantwoordelijk voor de interne IT en de internetactiviteiten. Van 1998 tot en met 2001 ben ik CEO geweest van Newconomy.
Sinds 2002 run ik www.peil.nl, een opiniepanel, waarmee actuele ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving op de voet gevolgd kunnen worden. En ik ben betrokken bij een aantal vernieuwingsprojecten op het terrein van technologie en media.

Val kabinet verandert electorale verhoudingen

Het wordt na de verkiezingen heel moeilijk een sterke regering te vormen die snel en slagvaardig kan optreden.

Op dit moment (zaterdagochtend) ken ik nog niet de eerste uitslagen van mijn peiling (worden zondag om 11 uur gepubliceerd), maar de val van het kabinet, 11 dagen voor de Gemeenteraadsverkiezingen, zal zeker invloed hebben op de opkomst van 3 maart en de uitslag. En het effect op de verkiezingsuitslag van de volgende verkiezingen (Tweede Kamer in mei, juni of september) alsmede de regeringsvorming zal nog veel groter zijn.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen spelen landelijke politieke ontwikkelingen altijd al een grote rol. In de meeste gemeenten zie je dan dezelfde trend. Maar door deze val van het kabinet zal dit nog sterker gelden. Niet alleen zal de campagne tussen de partijen verharden, maar een niet gering deel van de kiezers zal zijn stemkeuze zien als een soort uitspraak over het optreden van de politieke partijen bij die val of in de aanloop ernaartoe (de afgelopen dagen).

De opkomst zal duidelijk hoger zijn dan als er geen val van het kabinet was geweest. En het zou me niet verbazen als zowel de PvdA als het CDA bij de Gemeenteraadsverkiezingen het beter gaan doen dan als het kabinet niet was gevallen. Nog steeds zal de PvdA zeer fors verliezen, maar dat zou best eens minder kunnen worden dan de 60% verlies waar de PvdA leek op af te stevenen. En het CDA dat in 2006 het al matig deed, zou best eens niet verder kunnen verliezen, zoals het er nu naar uit zag. Daardoor denk ik dat met name D66 en VVD nog steeds wel zullen winnen, maar minder dan het geval was geweest als het kabinet nog bestond.
Maar net zoals dat in 2006 was (waarbij na de gemeenteraadsverkiezingen in maart de Tweede Kamerverkiezingen in november werden gehouden na de val van het kabinet) zal die uitslag naar mijn stellige overtuiging fors anders zijn dan de uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen. En dat komt zeker ook door de val van het kabinet. (De campagne tussen CDA en PvdA zal een veel hardere zijn dan als het kabinet de rit had uitgezeten.)  Een groot probleem in 2006 bij de verkiezingscampagne van de PvdA was dat men heel duidelijk afstevende op een kabinet met CDA en niet op een links kabinet. Dat is de belangrijkste reden geweest waarom de SP toen 25 zetels haalde en de PvdA met 33 zetels het veel slechter deed dan bij de Gemeenteraadsverkiezingen. Of het uitgesproken wordt of niet bij de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen zal een mogelijke combinatie tussen PvdA en CDA niet als logisch of haalbaar worden gezien. 
De val van het kabinet zou ook wel eens een wisseling van de wacht bij het CDA kunnen betekenen. Een andere lijsttrekker dan Balkenende geeft ook weer een andere impuls aan de electorale kansen van het CDA.
Hoewel de verkiezingen onder de slagschaduw van de 20 ambtelijke commissies en de 35 miljard bezuinigingen zal worden gehouden denk ik dat bij die verkiezingen 2 dominante vragen een rol gaan spelen:
1. Welke partijen zijn bereid om met de PVV te gaan regeren? Waarbij de beantwoording van deze vraag door het CDA best eens een “lose-lose” situatie kan opleveren. Als het CDA dat regeren met de PVV zou uitsluiten dan verliest het kiezers aan de VVD. Maar als het CDA dat regeren met de PVV niet uitsluit (het normale gedrag van het CDA)  dan is er een deel (15 a 20%) van het CDA-electoraat dat zich zou kunnen afwenden van het CDA, omdat zij de PVV absoluut niet in de regering willen.
2. Voor het eerst lijkt het erop dat er meer dan 2 partijen kanshebber zijn om de grootste te worden. In potentie kunnen dat het CDA, VVD, PVV, D66 en PvdA zijn. De strijd om de grootste partij (en dus “wie wordt de premier’?, hoewel dat niet vastligt) zou wel eens de dominante vraag zijn waar veel kiezers zich voor gesteld zien. Zie ik hem/haar graag als de volgende premier.
Wie de potentiële premiers zijn weten we nu nog niet, maar wie dat worden en hoe zij in de campagne optreden zou wel eens een bepalende factor kunnen worden voor de uiteindelijke verkiezingsuitslag.
Het valt nu niet te voorspellen welke dynamiek er in de komende maanden ontstaat in de richting van de uiteindelijk verkiezingen. Noch welke personen de hoofdrol gaan spelen of hoe de externe randvoorwaarden (zoals de economie, de werkeloosheid, bezuinigingsvoorstellen) zich zullen gaan ontwikkelen. Maar welk scenario je ook bedenkt, de kans is groot dat na de verkiezingen het heel moeilijk wordt een sterke regering te vormen die snel en slagvaardig kan optreden met een duidelijke meerderheid in de Kamer. Als CDA+PVV+VVD niet de meerderheid halen (en ik denk dat die meerderheid er niet komt) dan zie ik niet welke andere combinatie van 3 partijen een regering kunnen vormen (zeker als CDA en PvdA niet meteen back-to-back samen in een kabinet willen zitten). 
Probeert u zich maar eens voor te stellen hoe de coalitiebesprekingen zullen verlopen als dat met vier partijen moet (en dan ook nog partijen van verschillende plekken uit het politieke spectrum).  En daarna de problematiek om bij belangrijke beslissingen steeds minstens 4 partijen op een lijn te krijgen.
Ik denk niet alleen dat het dan noodzakelijk is om met onconventionele oplossingen te komen, die haaks staan op onze politieke cultuur, zoals een minderheidskabinet (en daardoor ook risico’s lopen om snel mis te gaan), maar ook dat er een grondige hervorming van ons politiek stelsel moet komen. Niet via een of twee aanpassingen van het bestaande systeem, maar door een grondige hervorming die gericht is op de 21e eeuw.  En als dat niet gaat gebeuren omdat de grotere partijen dat min of meer vrijwillig gaan doen, dan wordt het wel afgedwongen door het gebrek aan politieke stabiliteit en politieke daadkracht en de onvrede van de burgers die deze veranderingen zullen eisen. En daarmede gaan we een periode tegemoet van nog grotere politieke instabiliteit dan het de afgelopen acht jaar was (waarbij drie keer een kabinet viel). 

Geef een reactie

Laatste reacties (37)