1.173
15

Hans Groen [1963] is zelfstandig ondernemer en bestuurslid van
GroenLinks Midden-Drenthe. Geboren in Noord-Brabant en sinds 2002 woont
Hans Groen in Mantinge, Drenthe. Hans Groen is adviseur op het gebied
van organisatie effectiviteit en Supply Chain Management. en heeft
opleiding in bedrijfseconomie en logistieke bedrijfskunde. Als
fractielid neemt hij de verantwoording voor het webbeheer en is
recentelijk toegetreden tot het bestuur voor het financiele beheer. Hij
heeft een eigen weblog op http://hgroen.wordpress.com/

Voelt GroenLinks de tijdgeest net zo goed aan als de VVD?

De stelling van Dick Pels dat GroenLinks haar ideeen opnieuw onder de loep dient te nemen is terecht

Nadat Bart Snels had betoogd dat GroenLinks de fusie met D66 dient op te zoeken, stelt Dick Pels dat GroenLinks haar eigen ideeën dient op te poetsen. Toch zegt ook Dick Pels dat GroenLinks, Links van het midden dient te gaan staan en te zorgen voor een rood blok dat het blauwe blok kan verslaan. Dit in navolging van Denemarken. Dat is echter ook machtsdenken en biedt geen soelaas.

Simon Otjes laat in zijn bijdrage zien dat de zaken toch iets complexer liggen dan de traditionele links-rechts tegenstelling. Terecht stelt Simon dat er eigenlijk geen midden is. Simon verdeelt de politiek naar progressief, centrum en populistisch. Deze indeling is tot op zekere hoogte correct, maar negeert t feit dat politieke partijen, afhankelijk van het thema, zelf ook op deze grenzen schuiven. Daarnaast vind ik de tegenstelling tussen progressief-populistisch niet correct. Dit zijn geen tegengestelde actoren. Populisme is een stijl van politiek bedrijven, zonder dat hiermee iets wordt gezegd over de inhoudelijkheid van de standpunten. Toen JFK in Berlijn riep: “Ich bin ein Berliner”, was dat zonder meer populistisch, maar dat betekent niet dat JFK niet progressief is. De term progressief is tevens een lastige definitie, die ik liever niet hanteer. Progressief refereert aan vooruitstrevend of toenemend. Afhankelijk van het onderwerp kan men flink discussiëren of het progressief dan wel conservatief is. En zijn deze termen opponerend?

De zwevende kiezer.
Sinds het wegvallen van de traditionele zuilen en het toenemende individualisme, is de kiezer meer en meer consument geworden van de politiek. Waar men zich vroeger altijd conformeerde aan alle standpunten van de partij, is de kiezer gaan shoppen bij partijen. Daarbij komt de kiezer voor een uitdaging te staan omdat zijn persoonlijke standpunten vaak vertegenwoordigt worden bij diverse partijen. Een kiezer kan voor een sterk geliberaliseerde markt zijn, maar anderzijds sterk voorstander van een grote mate van sociale zekerheid. Dat is een twist tussen VVD en SP. Dit shopgedrag is door de PVV goed aangevoeld en heeft zich vertaald in een programma dat van alles wat heeft. U vraagt wij draaien. De tegenstellingen die Simon Otjes schetst schiet dan ook tekort als je kijkt naar het kiesgedrag van de kiezer. Het komt niet tegemoet aan zijn overigens juiste observatie dat de achterban van een partij geen doorsnee kiezer is en een middenpositie eigenlijk niet bestaat. Het in blokken denken doet tekort aan de keuzes die de kiezer maakt.

Thematisch.
In deze radargrafiek heb ik gekozen voor een benadering waarbij GroenLinks tegenover een willekeurige kiezersgroep wordt geplaatst.[scores zijn willekeurig omwille van t voorbeeld] Niet langer progressief of conservatief, waarvan de definities, zeker in tijd gezien, met enige regelmaat veranderen. Wel een gelijkende benadering als Simon Otjes door te kiezen voor excentrische thema’s. Feitelijk kan het aantal thema’s naar inzicht worden uitgebreid. Het belang van de radar is dat het inzichtelijk maakt waar de partij staat in relatie tot de kiezer. Naarmate de lijnen elkaar overlappen, neemt het kiezerspotentieel van de partij toe. In het eerste voorbeeld is alleen GroenLinks afgebeeld, maar bij toevoeging van de andere partijen ontstaat ook daar overlap. Waar partijen elkaar overlappen in thema, onstaat concurrentie. Dat wordt duidelijk in de 2e grafiek.

Op de lijn “overheid” wint de combinatie aan de ene kant, maar verliest kiezers aan de tegenovergestelde zijde. Terwijl een andere groep kiezers totaal niet bereikt wordt. De gedachte achter de fusie is natuurlijk op de punten waar de partijen elkaar overlappen en ieder hun groep kiezers binnen die lijnen samenvoegen. Maar die gedachte gaat voorbij aan de interne verschillen binnen een partij. Als je deze afzet tegen de lijn van D66 wordt dat echter wel duidelijk. [grafiek III] De groep die zich thuis zal voelen bij beide partijen, is zeer beperkt. De leden die buiten de D66 lijnen vallen, zijn de potentiële afhakers. Een dergelijk scenario is ook voor D66 te tekenen.

Tijdsgeest.
Een belangrijk punt waar in de discussie aan voorbij wordt gegaan is dat de politiek en de maatschappij waar zij deel van  uitmaakt, een conjucturele beweging kent. Afhankelijk van maatschappelijke, economische en omgevingsfactoren, zal de burger zijn positie op de assen veranderen. Waren de jaren zestig nog een toonbeeld van veranderingsgezindheid, zo behoudend is de burger nu. Het loskomen van christelijke dogma’s, was een van de belangrijke drijfveren van de jaren zestig. Nu is het verzet tegen een sterker Europa en de aanwezigheid van vreemde culturen. In beide gevallen is er sprake van verzet uit de bevolking tegen een specifieke maatschappelijke status quo. In beide gevallen verzet de burger zich tegen een te dominante waarde op een specifieke as[sen]. In die zin is het ‘Midden’ van de politiek, de politiek van gematigde standpunten.

Een partij als GroenLinks die dan in haar standpunten van de grote groep kiezers weg beweegt, heeft dan maar een beperkt potentieel. Der Grunen in Duitsland hebben die ontwikkeling opgevangen door de scherpe kantjes van haar standpunten af te halen en te breken met al te radicale opvattingen. Daarmee bewoog de Duitse zusterpartij weer terug richting de kiezer. Zij sluiten beter aan bij de heersende tijdsgeest in de maatschappij. In haar huidige positie spreekt GroenLinks dus maar een beperkte groep kiezers aan die allesbehalve doorsnee is en zeker geen groot potentieel vormt. Daarbij aangetekend dat de maatschappelijke opvattingen in Duitsland significant afwijken van Nederland.

Profiel.
Voor GroenLinks ontstaat dan een hoofdpijn dossier. Meebewegen op de assen naar de kiezer toe, betekent aanpassing van haar standpunten. Daarbij loopt de partij dus een gerede kans om leden en een deel van haar huidige achterban te verliezen. Ook dan is niet uitgesloten dat er overloop ontstaat naar de PVDA of naar D66. GroenLinks kan ook kiezen om haar standpunten anders te profileren. Afhankelijk waar het zwaartepunt ligt bij de kiezer kan er voor gekozen worden om een bepaald standpunt sterker of zwakker naar voren te brengen. Sommige standpunten, zoals milieu, zijn van nature al sterk bij GroenLinks. Maar als het gaat om dierenwelzijn, mist GroenLinks de boot en verliest zij 2-3 zetels aan de PvdD, terwijl dierenwelzijn juist hoog op de agenda staat bij GroenLinks. GroenLinks profileert zich op dit punt sterk op de megastallen, maar ‘vergeet’ het klein dierenleed waar de PvdD zich groot maakt. De kiezer vindt het laatste zwaarder wegen dan de megastallen. Dat wil niet betekenen dat GroenLinks dient te kiezen, maar de profilering ontbreekt.

Slotsom.
De stelling van Dick Pels dat GroenLinks haar ideeen opnieuw onder de loep dient te nemen, is dan ook terecht. Maar de vraag is in welke mate en op welke wijze GroenLinks haar ideeen oppoetst en of zij daarmee meer kiezers weet te verlokken. Gezien de beweging van de kiezer in Nederland, die duidelijk behoudender is dan de duitse, is maar de vraag of de leden daartoe bereid zijn. Misschien dient GroenLinks zich ook bewust te zijn van het feit dat de huidige tijdsgeest niet in haar voordeel is. Ook Mark Rutte heeft met de VVD lange tijd in een dal gezeten. In 2006 had niemand durven voorspellen dat Rutte in 2010 MP zou worden. De VVD heeft echter haar liberale opvattingen in de kast gezet, maar vastgehouden aan haar kernwaarde economie. Zo haalt de VVD een grotere groep potentiele kiezers naar binnen. De VVD heeft handig gebruik gemaakt van de heersende tijdsgeest. En als deze weer verschuift richting liberalisme, kan de VVD weer makkelijk meeschuiven door haar oude agenda af te stoffen. Dit is het werkelijke populisme. Durft GroenLinks een dergelijke stap te maken?

Dit stuk staat ook op de website van Hans Groen onder de titel: Politieke positie Groenlinks
Lees ook het genoemde stuk van Dick Pels hier op Joop
en Simon Otjes op Joop

Geef een reactie

Laatste reacties (15)