Laatste update 15:02
6.891
191

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Waarom ik op de bres sta voor blank

In het algemeen is het een goede vuistregel om te luisteren naar leden van de aangeduide categorie

Op rechtse websites circuleert momenteel een geluidsfragmentje waaruit je zou kunnen afleiden dat de taalcommissie van de NOS het woord “blank” in de ban heeft gedaan vanwege de te positieve connotaties, aan dit bijvoeglijk naamwoord verbonden. In plaats daarvan moet het woord “wit” gebruikt worden. Dit leidt tot de gebruikelijke aanvallen op het linkse en politiek correcte karakter van de publieke omroep. Daardoor blijft het taalkundige aspect van de kwestie buiten de orde.

Blank wordt in verband gebracht met positieve eigenschappen en mooie zaken. Kijk maar naar een woordcombinatie als “blanke onschuld”. Met wit is dit echter net zo goed het geval. De dokter die genezing brengt, draagt een witte jas, de doodbidder daarentegen een zwarte. Wit is de kleur van de vreugde, zwart van de rouw. Jan Pieterszoon Coen en de kapiteins op de slavenschepen van de West-Indische Compagnie schreven geen witte, maar zwarte bladzijdes in het boek van de vaderlandse geschiedenis. Als je het allemaal optelt, klinkt wit misschien nog wel positiever dan blank.

Aan de andere kant zijn de meeste limousines zwart. Heren van stand dragen donkere kleren, zij het dat er soms een krijtstreepje doorloopt. Ik houd zelf heel veel van zwarte krijtstreepkostuums. Zwart is hier in het Westen al millennia de kleur van de rouw, zoals je kunt zien tijdens een mis van requiem of op goede vrijdag, als de priester een zwart kazuifel draagt. Rouw is niet per se een negatieve emotie. De kleur zwart doet ons denken aan het verlies van wat ons dierbaar is. Het is dus de vraag of zwart zo duidelijk in verband wordt gebracht met alles wat negatief is. Inderdaad, je hebt de zwarte dood als alternatief voor builenpest, maar witte dood is een aanduiding voor TBC.

Het woord “neger” heeft aan het eind van de jaren zestig van de vorige eeuw een ongunstige klank gekregen. Voor die tijd was het een gebruikelijke term om mensen met Afrikaanse roots aan te duiden. Niemand zag daar iets kwaads in, de Afrikanen evenmin. Er bestond wel een scheldwoord. Dat was nikker of in het Engels nigger. We zien dat “neger” steeds meer met deze beruchte n-woorden op een lijn worden gesteld. Dat gebeurt wel vaker. In een grijs verleden hebben zo de woorden “kerel” en “wijf” een pejoratieve betekenis gekregen. Moet je daarin meegaan? In het algemeen is het een goede vuistregel om dan te luisteren naar leden van de aangeduide categorie. Als die het een affront vinden om met een bepaalde term te worden aangeduid, heb je dat maar te accepteren. Zo hoor je nu uit blanke kring zeer regelmatig dat men er niet van gediend is om als “wit” te worden aangeduid. Dit is een goede reden om vast te houden aan “blank” voor het aanduiden van de bijbehorende huidskleur.

Er is een tweede reden: in het Nederlands gebruiken wij traditioneel voor de aanduiding van de huidskleur het woord “blank”, wit daarentegen om de kleur van dieren en dingen aan te duiden. Een mens kan wel wit zien maar dan is hij niet helemaal in orde. In het Duits en het Engels ligt dat anders.

Daar wordt in alle gevallen “weiss” dan wel “white” gebruikt. Ook in het Frans kent men maar een woord, namelijk “blanc”. Onze taal is in dit opzicht echter subtieler en er is geen enkele goede reden om daaraan te morrelen. Denkt u nu dat blank uit het Frans komt? Volgens het Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal hangt het samen met blinken. In het Frans en andere romaanse talen kwam het terecht via het oud-Frankisch en wie weet ook wel via het Wisigotisch, het Bourgondisch, het Longobardisch, het Vandaals, het Osthrogotisch et cetera., zegt de Franse woordwiki. Het verdrong zo rond de ondergang van het Romeinse rijk de woorden albus en candidus. Blank is een oud en eerwaardig woord met een preciese definitie.

Wie discussie wil over maatschappelijke onderwerpen, doet er goed aan wederpartijen niet aan te spreken met aanduidingen waar zij niet van gediend zijn. Daarom is het verstandig om zowel de woorden “neger” als “wit” voor de aanduiding van mensen te vermijden. Het ligt natuurlijk anders als je de confrontatie zoekt en uit bent op heibel.

En daarom sta ik op de bres voor blank. Dat zouden we allemaal moeten doen.

cc-foto: Mike Lawrence


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (191)