3.348
38

Eindredacteur Witteman ontdekt

Maarten van den Heuvel begon zijn journalistieke loopbaan in de redactie van de talkshow I.S.C.H.A van Ischa Meijer. Na het abrupte einde aan dat programma werkte hij ondermeer bij RUR en was hij als researcher in dienst van documentairemaakster Ireen van Ditshuyzen.

Zijn dienstverband bij de VARA begon bij het programma Barend & Witteman, eerst als redacteur, later als coördinator en kort als eindredacteur. Hij zette samen met Paul Witteman het populair wetenschappelijke programma Nieuwslicht op en werd er eindredacteur van. Vanaf het begin van Pauw & Witteman werkte Van den Heuvel er drie jaar als samensteller.

Daarna was hij eindredacteur van de televisieprogramma's 'Eigen schuld, dikke bult' en EZ, betrokken bij Joop en een van de twee eindredacteuren van het documentaire-drieluik 'Vrijheid, gelijkheid, broederschap', waar hij ook het boek 'Vrijheid, gelijkheid, broederschap. Oude waarden in nieuwe tijden' over schreef. Dat boek werd geselecteerd voor de longlist van de Socratesbeker, de prijs voor het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek.

Momenteel is hij eindredacteur van het televisieprogramma Witteman ontdekt.

Wat we kunnen leren van het Nederlands elftal

Over het WK en de lessen van de Franse Revolutie

Met de resultaten van het Nederlands elftal stijgt ook de Oranjekoorts in ons land. Steeds meer mensen storten zich vol overgave in de discussie over de speelstijl en langzamerhand neemt het aantal mensen toe dat gelooft dat Oranje de finale op 13 juli gaat halen.

De dag na die finale is het precies 225 jaar geleden dat de bestorming van de Bastille de Franse Revolutie inluidde, waarmee het fundament werd gelegd voor onze huidige Westerse democratieën. Het gedachtegoed van die Franse revolutie is samengebald in de leuze Vrijheid, gelijkheid, broederschap. Drie waarden die nog steeds veel weerklank vinden, omdat ze gedrieën heel goed beschrijven hoe wij als mensen optimaal samenleven. Het WK en het optreden van het Nederlands elftal daar vormen een uitstekend praktijkvoorbeeld van het belang van die drie waarden vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Het eerste wat daarbij opvalt, is dat het Nederlands elftal zich zo sterk als collectief presenteert. “We doen het echt met zijn drieëntwintigen”, hoor je de spelers met grote regelmaat zeggen. In tegenstelling tot sommige voorgaande toernooien hoor je de wisselspelers nu ook niet klagen dat ze niet of te weinig aan bod komen. Ook zij stellen het teambelang voor hun directe eigen belang. En de spelers vieren hun doelpunten zozeer gezamenlijk dat daar een nieuw woord voor is uitgevonden: kluitjesjuichen.

In Nederland moeten we daar nog een beetje aan wennen. Journalisten en volgers zijn nogal geneigd naar individuen te kijken. Gedurende de hele groepsfase bleef het gesprek maar terugkomen op Wesley Sneijder. Vier jaar geleden was hij nog de held van Oranje met zijn vijf doelpunten, maar nu speelde hij vooral tamelijk onzichtbaar in dienst van het elftal, zo werd met onbegrip geconstateerd. Sneijder zelf begreep overigens niets van die ophef. Voor hem was het volslagen normaal dat hij deed wat voor het team het beste was.

Hoezeer deze broederschap –in de samenleving gemeenschapszin, hier teamspirit- van essentieel belang is, was mooi te zien in de aflevering van Andere tijden sport over het WK van 1990. Daar ontbrak de teamspirit volkomen, met als gevolg een volslagen mislukt WK, ongeacht de individuele kwaliteiten van spelers als Van Basten, Gullit, Rijkaard en Koeman. Zodra er spelers zijn die zich belangrijker voelen dan het team, dan ondermijnt dat de teamspirit, met alle gevolgen van dien.

Draait het dan alleen om die broederschap en doet vrijheid, in de vorm van ruimte voor het individu er helemaal niet toe? Toch wel. Het is belangrijk te beseffen dat teamspirit niet van boven kan worden opgelegd. Alle spelers zullen daar, in vrijheid, voor moeten willen kiezen. In die zin kan dus van echte broederschap geen sprake zijn zonder vrijheid. Los daarvan heeft Louis van Gaal zijn systeem zo opgezet dat Arjen Robben en Robin van Persie de vrijheid hebben om op avontuur te gaan, te doen waar ze goed in zijn en niet achter de backs van de tegenstander hoeven aan te lopen. Binnen het collectief is die ruimte bewust gecreëerd.

Tegelijkertijd zijn deze sterren zich terdege bewust van het feit dat zij zonder de rest van het team niets klaar zouden spelen. Iets wat de huidige wereldvoetballer van het jaar, Christiano Ronaldo, met het inmiddels uitgeschakelde Portugal aan den lijve heeft ondervonden. En daarmee komen we aan de derde waarde van de drie: gelijkheid in de zin van gelijkwaardigheid. Het is niet goed denkbaar dat de noodzakelijke teamspirit zou kunnen bestaan als Arjen Robben zich verheven zou voelen boven bijvoorbeeld Stefan de Vrij. Nigel de Jong verwoordde dat mooi in de Volkskrant:

Zodra er wederzijds respect is, kun je iets zeggen. Dan komt de acceptatie. En van acceptatie verdwijnt irritatie. Dan wordt het makkelijk en ga je zien: oh wacht, hij neemt die extra meter voor mij, dus loop ik een extra meter voor hem.

En bij die gelijkwaardigheid hoort ook een vergelijkbare waardering. Ik heb nog nooit gehoord dat de wedstrijdpremies bij het Nederlands elftal wezenlijk per speler verschillen. En terecht, want dat zou heel wel de onderlinge band kunnen ondermijnen.

Zo bezien is een evenwicht tussen vrijheid, gelijkheid en broederschap dus onontbeerlijk. Teveel nadruk op de een gaat al gauw ten koste van de andere twee. Zo ook in onze samenleving. Een te grote nadruk op individuele vrijheid kan gevolgen hebben voor ons denken over gelijkwaardigheid en de gevoelde broederschap. Ook Jan Terlouw sprak onlangs in zijn 4 mei-voordracht van een ‘onlosmakelijke koppeling’ tussen de drie begrippen. Ik zou willen spreken van een drie-eenheid.

Terlouw constateerde nog iets, namelijk dat vooral de broederschap in ons land onder druk staat. Ik denk dat hij daarin gelijk heeft. Willen we echt dat de gemeenschapszin, de broederschap in Nederland toeneemt, dan kunnen we een voorbeeld nemen aan het Nederlands elftal.

Van Maarten van den Heuvel verscheen onlangs het boek Vrijheid, gelijkheid, broederschap. Oude waarden in nieuwe tijden.
Volg Maarten van den Heuvel ook op Twitter


Laatste publicatie van MaartenvandenHeuvel

  • Vrijheid, gelijkheid, broederschap

    Oude waarden in nieuwe tijden

    2014


Geef een reactie

Laatste reacties (38)