2.294
63

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Wat wordt de nieuwe koers van Brussel?

Het zou een grote fout zijn als Brussel zich laat leiden door de populisten 

De komende maanden wordt bepaald waarop de focus van Brussel komt te liggen en wie de belangrijke functies krijgt. Een veelgehoorde kritiek is dat Brussel zich te veel bemoeit met details en te weinig oog heeft voor grote kerntaken zoals het bevorderen van werkgelegenheid.

Een grote verbouwing van de EU komt er echter niet: de EU is met handen en voeten gebonden aan de verdragen waarin de structuur en taakbegrenzing van de EU zijn vastgelegd. En aangezien vrijwel niemand echt zin heeft in een nieuw verdrag zullen er geen nieuwe bevoegdheden naar Brussel gaan.

Maar de verkiezingsuitslag dwingt de EU wel tot een serieuze herbezinning. Weliswaar stemde 70 procent van het opgekomen electoraat op de pro Europese middenpartijen, maar de opkomst van het populisme baart natuurlijk zorgen.

Vaak denkt men bij populisme aan extreem-rechtse politiek, maar het links-populisme is minstens zo kwalijk: ook de links-populisten hebben weinig met het algemeen belang en zijn louter uit op electoraal succes door kiezers naar de mond te praten en door zich af te zetten tegen de gevestigde orde. Een goed voorbeeld is de SP die in de afgelopen jaren geen enkele nationale en Europese crisismaatregel heeft gesteund. De SP heeft het doorgaans te druk met het goedkoop klagen over het verschrikkelijke beleid, uiteraard conform de sentimenten die er leven in de samenleving.

Vaak wordt gezegd dat de SP opkomt voor de sociaal zwakkeren en lageropgeleiden, maar dit doe je niet door hen naar de mond te praten en hen te bevestigen in hun sentimenten. Een goed voorbeeld was de Europese verkiezingscampagne van de SP: de socialisten lieten geen moment onbenut om “superstaat” Europa weg te zetten maar over hoe het beter moet hoorde je de SP niet. Een politieke partij dient de belangen van zijn achterban wél door daadwerkelijk resultaten te boeken, zoals het overeind houden van de bankensector, zoals het betaalbaar houden van de verzorgingsstaat en zoals het beheersen van de schulden. Maar deze professionaliteit kan de SP tot dusverre nooit opbrengen omdat het kiezers kost. Een zeer kwalijke vorm van populisme dus.

Overigens staat populisme niet gelijk aan kritiek op de EU. Je kunt ook kritisch zijn op de EU zonder de kiezer naar de onderbuik te praten, zoals bijvoorbeeld geldt voor de ChristenUnie die een rationele campagne voerde. Toch lijkt het verstandig om het populisme serieus te adresseren aangezien zowel de rechts-populisten als links-populisten fors gewonnen hebben in Europa. Volgens veel analyses is deze winst vooral toe te schrijven aan de onvrede over de nationale politiek. Bovendien lijken veel kiezers slecht op de hoogte van de Europese politiek. Maar desondanks hebben veel kiezers een duidelijk signaal afgegeven: Brussel moet een stapje terug doen.

Het zou echter een grote fout zijn als Brussel zich grotendeels laat leiden door de populisten. Weliswaar lijkt het redelijk dat Brussel een pas op de plaats maakt, maar anderzijds heeft een ruime meerderheid van het opgekomen electoraat gestemd voor pro Europese middenpartijen die een beter Europa willen. Ook hun stem moet meegenomen worden in de onderhandelingen over het toekomstige beleid van Brussel.

Het levert een lastige puzzel op: enerzijds minder EU en anderzijds een betere EU. Bovendien verschillen de wensen per land. Italië zal meer willen samenwerken op het gebied van immigratie. Duitsland wil de eurolanden nog meer dwingen om economisch te hervormen. Polen wil mogelijk meer samenwerken op het gebied van defensie. Veel zuid Europese landen zullen de werkloosheid willen bestrijden. En veel landen willen een gezamenlijke energiemarkt om Europa minder afhankelijk te maken van het buitenland.

Verder kampt de Europese Unie met allerlei bestuurlijke problemen en een gebrek aan democratische legitimiteit. De eurocrisis heeft op pijnlijke wijze het gebrek aan slagvaardigheid blootgelegd: steeds moest er in de Raad en de eurogroep met 17 eurolanden onderhandeld worden waardoor er niet echt doorgepakt kon worden. Het gevolg was instabiliteit en een crisis die langer heeft geduurd dan nodig was.

Kortom, het wordt tijd om de EU grondig te verbeteren. Het is nog te vroeg voor een democratisch gekozen president en Europese regering, maar een goede stap voorwaarts is om de Commissie beter te organiseren om degelijk financieel-economisch beleid te kunnen voeren. Er wordt nu gesproken over een commissaris voor werkgelegenheid die samen met de begrotingscommissaris moet zorgen voor meer banen en financiële soliditeit. Dit zal de slagvaardigheid en stabiliteit van de EU ten goede komen. En met een beetje geluk krijgt men dan ook het populisme terug in zijn hok.

Geef een reactie

Laatste reacties (63)