Laatste update 12 november 2018, 10:18
2.208
70

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Wees voorzichtig met kernenergie, maar durf het wel te overwegen

Als wij moeten kiezen tussen twee kwaden, wat is dan het minste?

Cc-foto: Borssele, RNW.org

Kernenergie staat opeens op de agenda en de vertrouwde stellingen zijn betrokken: CDA en VVD zijn voorstanders van de atoomstroom, D66 en de ChristenUnie zijn tegen. “Mordicus” wist het Journaal erbij te vertellen. Het is duidelijk hoe links zal reageren: kernenergie is uit den boze. Het is gevaarlijk. Het zadelt misschien wel duizend generaties na ons met het afval op. Zelfs atheïsten denken dat het een uitvinding van de duivel is.

Meltdown
Toch heeft kernenergie vergeleken met andere vormen van energie-opwekking tot nog toe nauwelijks schade opgeleverd. Over de hele wereld staan centrales, er is maar twee keer iets drastisch mis gegaan, bij Tsjernobyl en Fukushima. Een keer scheelde het weinig, dat was bij de centrale van Three Mile Island in de Verenigde Staten. Geen enkele maal is het tot een echte meltdown geworden die de centrale tot een atoombom maakte.

Vergelijk dat met de mijnrampen, de olierampen, de schipbreuken, de branden van de afgelopen zestig jaar en de uitslag is verrassend positief. Zeker als je ook nog de slachtoffers van fijnstof erbij optelt en mijnwerkers die vanwege het bij hun beroep horende longemfyseem veel te jong zijn gestikt.

CO2
Op het moment staat de mensheid voor een enorm dilemma: zal ze doorgaan met het opstoken van de temperaturen op haar planeet of zal ze proberen de schade zoveel mogelijk te beperken? Als we de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer serieus willen aanpakken, dan zijn drastische maatregelen nodig. Met de huidige technologie zijn wij niet in staat uit wind zon, aardwarmte en getijden te halen wat we aan elektriciteit nodig hebben. Dat is zo klaar als een klontje. Duitsland levert daarvan een triest bewijs: daar worden weer bruinkoollagen ontgonnen om in de energiebehoefte te voorzien omdat alle kernenergieproductie is gestaakt. Als iets vervuilend is én CO2 aan de atmosfeer toevoegt, dan is dat bruinkool.

Op een stel charlatans na is iedereen ervan overtuigd dat we bezig zijn de generaties na ons op te zadelen met een klimaatramp waarvan de gevolgen duizenden, zo niet tienduizenden jaren het leven van de mens ernstig zullen bemoeilijken. Wij beschikken momenteel over onvoldoende technologische middelen om helemaal van kolen, olie en aardgas af te gaan. Kernfusie zou soelaas bieden maar het duurt nog decennia voor we daar iets van betekenis mee aan kunnen vangen. We zitten met een enorm gat.

Tussentechnologie
Zou het kunnen zijn dat we kernenergie nodig hebben als tussentechnologie? Dat we er de komende decennia niet onderuit kunnen omdat anders de gevolgen voor de mensheid nog ernstiger zullen zijn dan wanneer zij moeten leven met een erfenis van kernafval op sommige plekken? Als wij moeten kiezen tussen twee kwaden, wat is dan het minste?

Het volgende komt uit mijn geheugen en ik kon er niks bij googelen maar ergens in de Verenigde Staten zaten de bouwers van een dump voor kernafval met een probleem. Het zou ook over dertig-, veertigduizend jaar nog gevaarlijk zijn om die te openen. Hoe deel je dat mee? Welk technisch niveau zullen de mensen dan hebben? Welke talen spreken zij en vooral welke symbolen hanteren zij? Een doodskop met twee beenderen is voor ons volstrekt duidelijk maar wat zal men er in het jaar 42018 van denken? Daarop besloot men kunstenaars in te schakelen om de dump met iets angstwekkends te versieren zonder dat zij daarbij putten uit de hedendaagse symboliek. Op abstracte wijze moesten zij dreiging voelbaar maken.

Alternatief
Deze opdracht is allerminst reclame voor kernenergie. Het afvalprobleem is misschien te minimaliseren, maar oplosbaar is het niet. Bovendien produceert een kernenergiecentrale plutonium, de grondstof voor atoombommen. Toch: is een paar decennia partiële afhankelijkheid van kernenergie niet verkieslijker als je er het klimaat mee kunt redden? Als het nalaten van een klimatologisch onleefbare planeet het alternatief is. Lekkere erfenis is dat.

Wij moeten het aandurven deze vraag op een rationele wijze te beantwoorden, blanco, zonder ideologische overtuigingen, zonder dat wij op wat voor gronden dan ook pro of contra kernenergie zijn. Wij dienen eerlijk de risico’s af te wegen voor onszelf en voor de komende honderdtallen generaties. Luister naar wetenschappelijke onderzoekers, niet naar geestdrijvers of gelovigen. En ontmasker ideologie en religie, die zich als wetenschap hebben vermomd. Vooral dat laatste.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (70)