1.222
33

Schrijver

Said El Haji (1976, Marokko) is schrijver. Hij won in 2000 de El Hizjra-aanmoedigingsprijs voor het korte verhaal “De kleine Hamid”. In hetzelfde jaar publiceerde hij zijn debuutroman De dagen van Sjaitan. Wat volgde waren vele lezingen en voordrachten op talloze podia en fora. Ook werkte hij als columnist voor tal van regionale en landelijke kranten en bladen. In 2006 stelde hij de bloemlezing 25 onder de 35 samen, waarvoor 25 van de nieuwste lichting Vlaams-Nederlandse schrijvers onder 35 jaar werden geselecteerd. In datzelfde jaar verscheen Goddelijke duivel, zijn tweede roman. Najaar 2011 publiceerde El Haji zijn derde roman, De aankondiging.

Wees zéér geduldig in religieuze kwesties

Wie anno 2012 denkt dat je diepgewortelde religieuze plichten en gebruiken snel bij wet kunt verbieden, heeft het niet begrepen

Volgende week gaat in Egypte een nieuwe televisiezender de lucht in: Maria TV, vernoemd naar een van de negen (of veertien) vrouwen van de profeet Mohammed. De zender wil alleen vrouwen met niqaab in de uitzending. Kwestie van waardigheid, verklaart de baas van de zender, Safaa al-Reaie.

Waardigheid? Wat is er zo waardig aan om een vrouw te verbieden haar gezicht te laten zien? Begin dan een radiostation!, zou je zeggen. Maar om Maria TV te begrijpen, kunnen we niet om de repressie van de voormalige dictator Mubarak heen. Onder zijn regime was het vrouwen verboden om met een hoofddoek op de televisie te verschijnen. En nu hij weg is, vieren vrouwen hun vrijheid door het tegenovergestelde te doen. Vrouwen die zonder niqaab op Maria TV willen komen, krijgen de keuze: toch niqaab, of een gezicht dat onherkenbaar in beeld wordt gebracht.
Dit soort antithesen in de tijd hebben we vaker gezien. Wie geen geduld betracht, bijvoorbeeld door dwingend op te treden, bereikt eerder het tegendeel van het beoogde. Dat is in veel dingen zo, en al helemaal in religieuze kwesties. Zo heeft men in Turkije alweer de buik vol van het radicale secularisme van Atatürk. In Iran kwamen totalitaire ayatollahs aan de macht na de doorgeslagen verwestersing onder de sjah.

Een paar eeuwen geleden woedde door heel Noord-Europa de Reformatie als reactie op de ontaarde scholastiek binnen de Kerk. En nog wat eeuwen verder terug slaagde een toenemend aantal volgelingen van ene Jezus erin om hun geloof tot officiële staatsgodsdienst te verheffen, ondanks of juist dankzij de hevige vervolgingen waaraan ze eeuwenlang waren blootgesteld. We moeten dus oppassen met een al te grote juridische druk te leggen op religieuze gebruiken als rituele slacht en besnijdenis.

Begin dit jaar stelde ik in een opiniestuk in de Volkskrant (“Waarom ik mijn zoon niet laat besnijden) dan ook dat de kwestie wat mij betreft niet moet zijn ‘of besnijdenis verboden moet worden, maar of het nog betekenis heeft. Het antwoord is negatief,’ schreef ik, ‘want niemand weet nog wat de symbolische waarde ervan is. Niet voor niets worden ter rechtvaardiging hygiënische, seksuele en esthetische voordelen genoemd. Is het werkelijk om die redenen dat we onze kinderen laten besnijden, of is het een mechanisch geworden geloofspraktijk die ons ertoe dwingt?’ Kortom, ik zocht het niet in een verbod via de wet, maar in de zingeving.

Dat deed ik niet voor niks. Wie anno 2012 denkt dat je diepgewortelde religieuze plichten en gebruiken snel bij wet kunt verbieden, heeft het niet begrepen. En wakkert de behoefte om de gebruiken in stand te houden alleen maar aan. Dat is omdat zulke verboden een bevestigende uitwerking hebben op de gedeelde religieuze identiteit van de betreffende groepen, in dit geval moslims en joden.

Hoe sterk je rationele argumenten ook zijn, de religie en/of godsdienst is er niet (snel) gevoelig voor. In die zin gaat het dus echt om iets anders dan een mening. Een mening kan met de dag veranderen, omdat het individueel is; maar een godsdienst verandert alleen ongezien en over lange tijd, omdat het om een grote groep mensen gaat die juist kracht en hoop put uit het feit dat ze een collectieve eenheid vormt. 

Geef een reactie

Laatste reacties (33)