24.573
596

Theatermaker

Jelle Zijlstra (1988) is woonachtig te Utrecht en studeerde in 2011 af als Theatermaker en docent. In die hoedanigheid is hij onder andere actief bij Theatergroep Grupo Revolver. Tevens is hij actief op het gebied van homo-emancipatie en startte hij afgelopen zomer een petitie die opriep tot een algeheel boycot van Sotsji 2014.

Wij hebben hoop nodig

Jelle Zijlstra over de angstaanjagende denkbeelden onder moslims over joden

Vanmorgen was het weer zover. De tragische gebeurtenissen in Parijs van enkele weken geleden, leken zich weer te herhalen. Ditmaal in Kopenhagen. Opnieuw was het doelwit overduidelijk; een cartoonist die een leuk tekeningetje van Mohammed had gemaakt en een joods gebedshuis.

Opvallend want in Parijs waren het ook respectievelijk cartoonisten en joden die doelwit waren van het geweld, het mag inmiddels overduidelijk zijn dat islamitisch geïnspireerd strijders, die terugkeren uit Syrië met een Kalasjnikov in de reiskoffer, of al langer aanwezige terreurcellen, een duidelijke opdracht hebben: Dood de journalisten, dood de joden. Toch lijkt niet langer salonfähig om over joden in termen van slachtoffers te spreken. 

Legitiem doelwit
Dat joden doelwit zijn van Islamitisch terrorisme is al langere tijd duidelijk. Joodse gemeenschappen in Europa leven in angst en worden met deze aanvallen ‘gestraft’ voor het beleid van de Israëlische regering. Elke in Europa levende jood wordt namelijk gezien als een soort ambassadeur van de staat Israël en daarom medeverantwoordelijk voor het leed van de moslimbroeders en -zusters in Palestijns gebied. De joodse gemeenschap wordt in haar geheel verantwoordelijk gehouden op het moment dat er in Gaza weer een oorlog uitbreekt en elke jood, zelfs kinderen, (denk aan de aanslag op de joodse school in Toulouse) wordt gezien als legitiem doelwit.

Love and HateIronisch genoeg denkt de gewone (moslim)man in de straat vaak helemaal niet aan joden in termen van slachtoffers. Zelfs vlak na de aanslag op Charlie Hebdo en de koosjere supermarkt in Parijs kwamen er moslims aan het woord (inwoners van Parijse buitenwijken) in Franse media, die beweerden dat de aanslagen waren gepleegd door joden om de aandacht af te leiden van Israël en de Palestijnen. Ook op Radio 1 kwam een man aan het woord die geloofde dat de aanslagen waren gepleegd door ‘magische, van gedaante verwisselende joden’. De jood is in de ogen van veel moslims niet alleen de eeuwige dader maar ook een soort magisch, duivels wezen, ontdaan van menselijke eigenschappen. Dit soort denken, dat een grote voedingsbodem heeft, zou ons allen grote zorgen moeten baren.

Een ‘real-life jood’
Twee weken geleden gaf ik les aan een groep VMBO leerlingen in Osdorp, Amsterdam West. Opnieuw werd mij pijnlijk duidelijk hoe wijdverbreid antisemitisme is onder islamitische immigrantengemeenschappen, zelfs onder de 3e generatie. Toen de leerlingen aan mijn davidster-kettinkje dachten te zien dat ik een jood was ging dit schokkende nieuws als een lopend vuurtje door het klaslokaal.
‘Meester! Bent u een jood!?’ durfde de dapperste brugklasser te vragen.
‘Ja. Jij bent een Marokkaan toch?’
‘Ja. Heeft u een hekel aan Marokkanen?’ vroeg het meisje daarop.
‘Nee’, antwoordde ik.
‘Heb jij een hekel aan Joden?’ Het meisje dacht lang en diep na…  ‘Nee’ was uiteindelijk haar antwoord…

Ik besloot de groep een kleine lezing te geven over racisme en over ‘dat in Amsterdam, iedereen toch met elkaar zou moeten kunnen samenleven’ en daar liet ik het bij.

De week daarop (bij een nieuwe groep) gebeurde er weer iets opmerkelijks. Een leerling vroeg me waarom het niet toegestaan was om op straat een Hitlergroet te maken. Ik legde uit dat veel mensen dit als beledigend zouden zien en dat kwetsende gebaren in de openbare ruimte nu eenmaal niet gewenst zijn. ‘Ja, maar de joden vermoorden ook mensen!’ was het niet geheel in lijn met mijn eerdere reactie liggende antwoord.

Ik besloot om uit de kast te komen. ‘Ik ben een jood en ik heb nog nooit iemand vermoord.’ 
‘Bent u een JOOD?! Meester!?’ Mijn klasje staarde me met grote ogen van verbazing aan…. De arme kinderen hadden natuurlijk nog nooit een ‘real-life jood’ gezien… en nu stond er ineens eentje voor hun neus. ‘Ja maar Israël dan?’ vroeg een van de jongens. ‘Ik heb daar toch niets mee te maken? Ik woon toch hier en niet in Israël?’ Daarmee was de kous af. Dit simpele argument konden deze leerlingen begrijpen en ik kon ze gewoon een hand geven aan het einde van de les.  

Toch leggen deze incidenten en de vele soortgelijke dingen die ik meemaak in het werken met deze doelgroep, iets zeer verontrustends bloot. Jodenhaat (met als excuus het bestaan van Israël) is bijzonder wijdverbreid en vindt vanuit het middelbaar onderwijs met groot gemak haar weg naar hoger onderwijs en universiteiten. Joden worden in allerlei vage complottheorieën verantwoordelijk gehouden voor zaken waar moslims zichzelf liever niet mee verenigen zoals terreuraanslagen (door moslims) of zelfs het ontstaan van de IS beweging in Irak en Syrië.  Intelligente, hoogopgeleide mensen als Yasmin Haify, die IS een ‘zionistisch complot’ noemde, zijn oppervlakkig gezien een schoolvoorbeeld van geslaagde integratie maar blijken allerlei bizarre ideeën te hebben over de buitensporige macht en de duivelse motieven van joden.

Als dit soort denkbeelden onder dit soort keurige en ik zeg het nogmaals; opgeleide(!) mensen al leven, mag het geen wonder heten dat jihadisten ze in praktijk brengen en joden wereldwijd opnieuw doelwit zijn van dodelijk geweld.

Niet meer hip
Ondertussen is het in de media en in de politiek niet meer hip om over joden als slachtoffer te praten. Onlangs verscheen bijvoorbeeld de permanent boze rapper Appa op de bank bij Eva Jinek. Appa, die deze zomer op een demonstratie in solidariteit met Gaza, nog dingen riep als ‘Fuck de Talmoed!’, kwam respect vragen voor zijn religie en vergeleek de situatie van moslims in Europa met de Holocaust. Jinek kon slechts knikken en was niet in staat tot het stellen van een kritische vraag. Moslims zijn het slachtoffer,  en dat slachtofferschap neemt kennelijk Holocaust-achtige proporties aan… Dat is logisch. Dat het Joden waren die stierven in Parijs en niet moslims, kwam niet aan de orde.

Ook de BBC beging vlak na de aanslagen in Parijs een ontluisterende blunder. Een reporter interviewde een joodse dame over de aanvallen en kon het niet laten haar te vragen of ‘de brute manier waarop joden de Palestijnen behandelen’ niet een logische verklaring kon zijn voor de aanslag op de supermarkt. Er volgde een storm van kritiek en de reporter bood zijn excuses aan maar zijn stupide wijze van redeneren is helaas kenmerkend voor veel media en salon-discussies tegenwoordig. Ook in dit voorbeeld wordt pijnlijk duidelijk dat Joden worden gezien als medeplichtig aan Israëlische politiek, alleen ditmaal maakt niet een Jihadist of een gefrustreerde straatrapper maar een journalist die werkt voor een gerenommeerd nieuwsstation, zich er schuldig aan. Schokkend.

Bovenstaande zou in mijn ogen moeten leiden tot de volgende acties:

1. Woekerend complot-denken waarin direct of indirect Joden of andere groepen verantwoordelijk worden gehouden voor allerlei leed, moet worden bestreden en ontkracht. Omdat veel van dit soort denken thuis door verhalen van familie en door de schoteltelevisie en het internet de huiskamers binnen komen, is dit zeer lastig te bewerkstelligen.

2. Onderwijs over de Holocaust en ontmoetingen met minderheden als joden en homo’s (nog erger dan joden in de ogen van mijn VMBO-klasjes) moet verplicht worden. Ook op scholen waar docenten het eigenlijk niet aandurven (oh wee de jood als slachtoffer te presenteren als er in Gaza bommen vallen). Historisch besef is van groot belang.

3. Moslims moeten ophouden met weigeren afstand te nemen van jihadistisch geweld en antisemitisme. Het grote gevoel van onveiligheid onder onder andere de joodse gemeenschap ontstaat deels door deze weigering. Als de gewone moslim op straat immers niet zegt wat hij/zij er van denkt staat het mij vrij dit zelf in te vullen. Ik zou dan wel eens op het idee kunnen komen dat elke moslim er allerlei extreem gedachtengoed op nahoudt en het gevolg is wantrouwen en angst. Mohammed, Soufyan, Marjam en Fatima, spreek u asjeblieft uit! Luid en duidelijk. We hebben hoop nodig…. 

Als laatste ben ik er van overtuigd dat de media een belangrijke rol te vervullen heeft. We moeten onmiddellijk ophouden met het zien van antisemitisme als een gevoelig onderwerp. De reflex van media lijkt te zijn dat zodra er joden worden vermoord, er meteen wat artikelen en televisieoptredens moeten volgen van moslims die mogen vertellen dat ze zich onveilig voelen in dit land enzovoorts. Dat is wrang aangezien het joden zijn die overhoop worden geschoten op straat (door moslimterroristen) en vooralsnog geen moslims….

Presenteer de dader niet als slachtoffer en maak een einde aan het taboe op Joods slachtofferschap, dat volledig losstaat van het conflict in het Midden Oosten.  Dat wil niet zeggen dat Joden in Europa geen connectie hebben met Israël. We hebben er familie en vrienden wonen en zien het land vaak als een soort verzekeringspolis mocht het hier echt uit de hand lopen. Maar het is bizar dat Joden als groep verantwoording moeten afleggen voor het beleid van Israëls regering. Dat ik moslims wel vraag afstand te nemen van terreur heeft een simpele reden; het zijn geen Joodse terroristen die dood en verderf saaien in Europese straten maar Islamitische…..  En ‘onze’ moslims moeten daar onverdeeld en stevig afstand van nemen. Het is tijd dat we de feiten doen spreken en niet onze angsten of ons gebrek aan kennis van zaken.

Als laatste wil ik zeggen dat ik niet geloof dat elke moslim een jodenhater is, of een terrorist. Ik geloof dat er ook VMBO-klasjes bestaan waar, zodra er iets wordt gestolen de dader niet direct voor gierige jood wordt uitgescholden. Ik geloof dat we het multiculturele project dat Europa heet nog kunnen redden en dat het op heel veel plaatsen heel erg goed gaat. Maar ik maak me zorgen…  en ik hoop u met mij.

Want uiteindelijk zullen we het moeten rooien met elkaar en zullen we elkaar allemaal, net zoals ik en mijn VMBO klasje dat deden, met open vizier en uitgestoken hand tegemoet moeten kunnen treden.

cc-foto: Dennis Skley

Update: Laatste alinea toegevoegd

Geef een reactie

Laatste reacties (596)