1.799
143

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Wordt Rutte II terecht zo snel afgeschreven?

De oppositie maakt of breekt dit kabinet

Sinds 5 november vorig jaar regeert het kabinet Rutte II en nog geen jaar later wordt het kabinet door veel economen, politici en opiniemakende kiezers zwaar bekritiseerd. De kritiek luidt vooral dat het kabinet de economie vernielt door al die lastenverzwaringen en bezuinigingen. Volgens Krugman kan je beter niets doen. Verder verwijt men het kabinet visieloos uitruilen en het blind naleven van de 3-procentnorm. En dan is er nog de achilleshiel van dit kabinet: het gebrek aan een meerderheid in de Eerste Kamer. De optelsom is dat velen Rutte II nu al afschrijven, maar is dat wel terecht?

De normaal zo realistische Paul Schnabel, ex directeur van het SCP, kwam laatst met een pessimistische mening: Nederland moet pas op de plaats maken aangezien het nationaal inkomen al 5 jaar rond de 600 miljard schommelt, terwijl deze volgens de normale normen veel hoger had moeten zijn. De economische groei is stil komen te vallen. Nederland is daar overigens niet uniek in: de meeste westerse landen kennen op zijn best een groei van 2 procent, en die compenseert nauwelijks de inflatie. Gezien de structurele aard van deze beperkte groei – het is al jaren zo, ook in het stabiele Amerika – is de juiste analyse waarschijnlijk dat de westerse landen gewoon minder hard groeien tegenwoordig, waarschijnlijk omdat het al zeer ontwikkelde economieën zijn. Dat is geen ramp, maar gewoon een nieuwe realiteit.

Kredietwaardigheid
Schnabels pessimisme is dus eigenlijk wederom realisme, maar het gevolg is dan wel dat het anticyclische Keynesianisme is opgedroogd. Het is immers niet langer mogelijk om groeiend uit de hoge schulden te komen met een maximale groei van 2 procent. Dan rest weinig anders dan bezuinigen om de als gevolg van de bankencrisis en eurocrisis ontstane begrotingstekorten binnen de perken te houden. Als er niet bezuinigd zou zijn door de eurozone, dan waren de tekorten nog verder opgelopen met als gevolg minder vertrouwen in de kredietwaardigheid van de eurolanden met weer als gevolg instabiliteit van de euro.

In Europees-politieke zin doet Rutte II dus wat er noodzakelijk is: de begroting binnen de perken houden. Tot zover kunnen de meeste critici nog begrip opbrengen, maar vervolgens luidt de kritiek dat het kabinet de begrotingsdiscipline verkeert uitvoert: te veel lastenverzwaring en te weinig daadwerkelijk besparen op de veel te grote overheid. Ook deze kritiek is grotendeels onterecht: de meeste lastenverzwaringen komen van het Lenteakkoord waaraan het kabinet weinig kon veranderen. Bovendien zijn de meeste lastenverzwaringen en bezuinigingen van Rutte II nog nauwelijks door het parlement, behoudens wat huurverhoging. De analyse dat het kabinet Rutte II de economie kapot maakt is dus te voorbarig. Het kabinet is nog nauwelijks uit de startblokken.

Te makkelijk
De relatief slechte stand van de economie, oplopende werkloosheid en faillissementen komen volgens veel economen door de leeggelopen huizenbubbel, de ingestorte bouw en de lage bestedingen vanwege het lage vertrouwen in de economie. Dat lage vertrouwen zal ongetwijfeld samenhangen met alle crises waardoor Europa is geteisterd. Ook hier is het dus te makkelijk om het kabinet af te schrijven. Je kunt het kabinet hooguit verwijten nauwelijks beleid te hebben voor de woningmarkt, behalve verzwaren van lasten voor woningcorporaties en huurders en afbouwen HRA terwijl de koopmarkt al zo vastzit. Hier lijkt kritiek op het kabinet gegrond: de timing van het verzwaren van lasten en voorgenomen afbouwen HRA is niet zo goed. Maar over het algemeen valt dit kabinet nog weinig te verwijten.

Het regeren moet nog daadwerkelijk gaan gebeuren: er wacht een dozijn akkoorden dat door het parlement moet. Die hebben pas op zijn vroegst over twee jaar effect op de economie en begroting. Dus in 2015 weten we pas of het kabinetsbeleid deugt. Het kabinet gelooft zelf vooralsnog in de door VVD en PvdA gedeelde drie pijlers: gezonde financiën, de rekening rechtvaardig verdelen en duurzame groei. Het kabinet hanteert daarbij een derde lasten verzwaren en twee derde bezuinigen. Dit is gezien de Europese afspraken, gat in de begroting van 20 miljard en 1 miljoen mensen die moeilijk rondkomen in theorie geen slecht recept. Maar of het in de praktijk uitvoerbaar is hangt ook af van de oppositie. Zij kunnen het kabinet maken of breken. Het is de vraag of ze aan het eerste meewerken met de gemeenteraadsverkiezingen en Europese verkiezingen voor de deur. Van de populisten hoeven we weinig te verwachten. De overige partijen zouden zich rationeler op moeten stellen: weegt de energie van nieuwe verkiezingen op tegen wederom een periode van het door Krugman ten onrechte gewenste niets doen?

cc-foto: Minister-president

Geef een reactie

Laatste reacties (143)