3.783
52

Schrijfster

Marion Bloem werd geboren op 24 augustus 1952 te Arnhem als kind van Indische ouders. Haar jeugd werd gekleurd door de verhalen die haar familieleden (vader, opa, oma en verschillende ooms) haar vertelden over hun vaderland Indonesië. Deze vertellingen boeiden haar als klein meisje zo dat ze liever luisterde dan las.
Dat de auteur een voorliefde heeft voor vertellingen en voordrachten, blijkt wel uit het feit dat zij een groot aantal kinderboeken èn -films op haar naam heeft staan (de respectievelijke debuten uit 1977 zijn Waar schuil je als het regent en Feest). De verhalen hebben echter zijn uitwerking op Bloems héle literaire oeuvre. In haar romans is vaak sprake van een familiegeschiedenis die via mondelinge overlevering van de ene op de andere generatie over gaat; bijvoorbeeld in haar bestsellende debuutroman Geen gewoon Indisch meisje uit 1983, of Vaders van betekenis uit 1989.
Op ander gebied, met name de film, zit ze ook niet stil: in hetzelfde jaar als haar romandebuut, verschijnt Het land van mijn ouders, wat als een document bedoeld is, een standbeeld voor al die Indischen die voor een vaderland vochten dat ze niet kenden, en die zich hier in Nederland onbegrepen voelden. Deze film kreeg wekenlang uitverkochte zalen, wat voor een documentaire in Nederland opmerkelijk is. In het najaar van 2008 wist zij alle ogen op zich gericht met de verfilming van haar roman Ver van familie.
Als Bloem niet filmt of schrijft, of op reis is (hoewel ze altijd op reis schrijft, tekent en ook wel eens filmt), aquarelleert, etst of schildert ze met olieverf op doek (ze maakt de omslagen voor haar boeken zelf). Verder exposeert ze met haar kunstwerken in verscheidene galeries.
Terugkerende thema's in het werk van Marion Bloem, zowel in haar films en boeken als schilderijen en etswerk zijn erotiek, intimiteit, passie, het zoeken naar intensiteit in vriendschappen, liefde, kunst en familiebanden en het zoeken naar een balans tussen behoud van identiteit en aanpassen.
"Na meer dan zes korte speelfilms, twee lange documentaires en meer dan twintig televisieprogramma's gemaakt te hebben weet ik dat naast de uitdaging van het medium ook de samenwerking met anderen is wat mij aantrekt. Het schrijven echter, een eenzaam zwoegen, is iets wat voor mij broodnodig is, belangrijker dan eten en drinken, net als reizen voor mij tot de primaire behoeftes behoort. Mij uitdrukken via penseel, potlood, etsnaald, en het werken met kleuren, dat alles ligt voor mij in het verlengde van schrijven. In alle disciplines staat voor mij bovenaan: het uitdrukken van wat er in mij leeft met de daartoe meest geschikte middelen."

Zijn we ooit zo ver dat we de Indonesische Onafhankelijkheidsdag mee kunnen vieren?

Pas in 2005 erkende Nederland de datum 17 augustus 1945 als de datum van de onafhankelijkheid van Indonesië

cc-foto: sbamueller

De republiek Indonesië viert de 72ste verjaardag van de onafhankelijke staat Indonesië. Die viering is elk jaar weer een groot feest. Wat hebben wij in Nederland daarmee te maken? Alles, denk ik.

Op 17 augustus 1945, twee dagen nadat de Japanners capituleerden, ontvoerden een aantal Indonesische studenten de leiders van de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging Soekarno en Mohammed Hatta, en dwongen hen de onafhankelijkheid van het Koninkrijk der Nederlanden uit te roepen. In de Jalan Pegangsaan Timur bij Gedung Proklamasi werd op 17 augustus las Soekarno de onafhankelijkheidsverklaring voor. Elk jaar wordt dat herdacht. Pas op 27 december 1949 gaf Nederland de strijd om de controle over het land na 300 jaar overheersing op en pas in 2005 erkende Nederland de datum 17 augustus 1945 als de datum van de onafhankelijkheid van Indonesië. De weigering om die datum te erkennen was voor Indonesië altijd een doorn in het oog. Schoorvoetend en alleen de facto – niet de jure om geen schadeclaims te krijgen – ging Nederland 60 jaar te laat akkoord.

In Nederland wordt op 15 augustus het einde van de tweede wereldoorlog in Azië herdacht en in de loop der jaren heeft het steeds meer het karakter gekregen van de herdenking van niet alleen het einde van de Japanse periode, maar ook van het afscheid van Nederlands Indië. De periode 1945-1949 werd daarbij als nasleep van de oorlog met Japan gezien en niet als de koloniale oorlog die Nederland aan de andere kant van de wereld voerde.

De onafhankelijkheidsoorlog die tussen 1945 en 1949 gevoerd werd heeft in het geheugen van de Indische (vermengde) en Hollandse bewoners van de voormalige kolonie de naam de bersiaptijd gekregen en in de geschiedenis van de republiek Indonesië wordt het de Agressi Belanda genoemd. Aan Nederlandse zijde sneuvelden 5000 militairen in een oorlog die zinloos was, want iedereen die een beetje gevoel voor geschiedenis had en de snelle dekolonisatie in de voormalige koloniën van Europese landen zag, kon zien dat kolonialisme een aflopende zaak was. In Nederland zeiden politici van de toenmalige KVP: “Indië verloren, al verloren.”

De politionele acties – een wonderlijk eufemisme voor een lelijke koloniale oorlog – kostte de Nederlandse samenleving behalve mensenlevens veel te veel. Het was een staatskas leegslorpende onderneming om aan de andere kant van de wereld een leger van 150.000 soldaten te laten functioneren. Daardoor was er in Nederland geen geld om de vernielde steden na de oorlog opnieuw op te bouwen en een juridisch apparaat op te zetten om de tienduizenden Nederlanders die ‘fout’ geweest waren in de tweede wereldoorlog te berechten (uiteindelijk werd aan de Nederlanders die voor de Duitsers hadden gevochten zelfs voorgesteld in ruil voor het vrij schelden van hun schuld naar Indië te gaan om tegen de nationalisten te vechten). De woningnood in Nederland nam enorm toe. Wie wilden dat, welke politieke partijen en politici saboteerden de pogingen om de afspraken uit het diplomatieke overleg met Soekarno telkens teniet te doen? Misschien heeft dat wel een belangrijke rol gespeeld bij der kille ontvangst die de repatrianten uit de kolonie hier in Nederland ten deel viel.

Veel vragen dus, maar een zeer belangrijke vraag is ook hoe de 150.000 Indonesische dodelijke slachtoffers aan hun einde kwamen. Daar komen we steeds meer over te weten. Er is een groot onderzoek gaande om die vragen te beantwoorden, maar het antwoord zullen we pas over heel wat jaren krijgen.

Het zou een goed idee zijn om op de scholen in Nederland niet de geschiedenis van het Wilhelmus te leren, maar de geschiedenis over de kolonie die Nederland rijk maakte, over de koloniale oorlogen die gevoerd werden, over het gebrek aan rechtvaardigheid van de Nederlandse overheid de onafhankelijkheidswens te respecteren en over de scheve verhoudingen die het tot gevolg had.


Laatste publicatie van Marion Bloem

  • Haar goede hand

    Roman over mijn moeder

    2016


Geef een reactie

Laatste reacties (52)