38

Opmerkelijk: gemeenten innen bijstandsfraude niet

1,4 miljard aan fraude staat nog open

Alle gemeenten in Nederland hebben nog recht op teruggave van ruim 1,4 miljard euro aan bijstandsfraude. Of dit ook lukt is onduidelijk want sommige vorderingen staan al erg lang open

Sociaal rechercheurs sloegen donderdag alarm in dagblad Trouw omdat zij constateren dat veel gemeenten de grote fraudezaken laten liggen sinds de nieuwe fraudewet is ingegaan. Sinds 2013 zijn gemeenten namelijk vrij in de manier waarop zij bijstandsfraude aanpakken. Pas bij misbruik boven de 50.000 euro zijn gemeenten verplicht aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie (OM). Deze aangiftegrens lag eerder op 10.000 euro.

Rotterdam heeft het meest te goed, namelijk zo’n 142 miljoen euro. Amsterdam volgt met 105 miljoen euro. Opvallend is dat in de gemeente Utrecht maar 35 miljoen euro openstaat. Ook door de gemeente Groningen wordt weinig gevorderd, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) eind 2014.

Twee jaar geen proces-verbaal
‘De grote drukte bij het OM was de reden om de fraudewetgeving aan te passen. Er was voor bijstandsfraudezaken een wachtlijst van anderhalf jaar’, vertelt Irma Heintzberger, voorzitter van het Landelijk Contact Sociaal Rechercheurs (LCSR). ‘Maar nu worden in sommige gemeenten bijstandsfraudeurs helemaal niet meer aangepakt. Ik ken gemeenten die al twee jaar geen enkel proces-verbaal hebben ingediend.’
De gemeente Groningen draait er niet om heen. ‘Hier heeft het college van burgemeester en wethouders met het OM afgestemd alleen bij grote uitzondering bijstandfraudezaken voor te leggen’, vertelt een woordvoerder. ‘Het kost heel veel tijd om vast te stellen dat iemand al jarenlang fraudeert, maar die 50.000 euro of meer zien we toch nooit terug. Deze fraudeurs hebben meestal geen geld, geen inkomen en geen vermogen op eigen naam. De rechter geeft zelden een gevangenisstraf. Is er bij een taakstraf dan sprake van rechtvaardigheid?’

Groningen ziet juist voordelen van het stopzetten van de uitkering zonder verder onderzoek. ‘Wij hebben na 2013 twee keer zoveel uitkeringen kunnen beëindigen. Wij kiezen ervoor om een grote groep overtreders te bereiken en er niet voor om een kleine groep hard te pakken. We sturen nog maar een handvol zaken naar het OM. Uit de praktijk weten we dat de echte notoire fraudeurs toch doorgaan.’

Kleine gevallen

Een woordvoerder van de gemeente Utrecht heeft de cijfers niet paraat, maar beweert “dat Utrecht fraude serieus aanpakt”, ook al zeggen de CBS-cijfers anders. Met de ‘aangescherpte’ fraudewet van 2013 kunnen gemeenten hun eigen toezichthouders meer bevoegdheden geven. Zij zouden de overtredingen tot 50.000 euro moeten aanpakken.

In de praktijk blijkt nu dat de kleine gevallen inderdaad flink worden beboet. De grote fraudeurs komen echter veelal weg met enkel het stopzetten van hun uitkering.

Geef een reactie

Laatste reacties (38)