3.631
142

eindredacteur Joop

Francisco van Jole is journalist en eindredacteur van Joop.
Verder is hij politiek commentator bij De Nieuws BV en presentator van Draad, een politieke talkshow in Arminius te Rotterdam.

Balkenende weg. Hoera! Maar wat nu?

Het land dat Balkenende heeft achtergelaten is meer gepolariseerd en bitterder. Hoe lost Rutte dat op? Een suggestie.

Het is natuurlijk niet netjes om bij afscheid nog even keiharde kritiek te uiten. Maar ik doe het toch, omdat het anders nooit gezegd wordt.

Balkenende laat het land verdeelder achter dan dat hij het aantrof. In 2002 beloofde de christen-democraat ‘wederopbouw’ na de zogenaamde ‘Puinhopen van Paars’. Nu staan we er economisch slechter en politiek verdeelder voor dan ooit. Nee, het is niet allemaal zijn schuld maar wel een feit. Niet alleen voor wat betreft het land maar ook zijn partij: die kwam hij redden maar laat hij verwoest achter.
Toen Balkenende aantrad verscheen er in de Volkskrant een kritisch artikel waarin gewaarschuwd werd dat de onervaren CDA-er het ambt van premier zou beschadigen. Wat mij betreft is dat bewaarheid. Er staat ook niets tegenover. Wat is het moment waarop hij glorieerde? Ik kan er geen bedenken. 
Balkenende kon premier worden omdat hij een niet-aanvalsverdrag sloot met Fortuyn die op het punt stond het politieke landschap weloverwogen te verwoesten. Wie sluit daar zo’n verdrag mee? Maar het bleef daar niet bij: Balkenende had zelf ook populistische trekjes. Kijk alleen al naar zijn tv-optredens bij RTL Boulevard. Alles om populair te worden, nooit helder positie kiezen. Die houding is een van de redenen dat onder zijn bewind het populisme van respectievelijk LPF, Verdonk en Wilders steeds bleef doorbloeien. Geen van hen had echt iets van Balkenende te vrezen.
Balkenende gaf altijd anderen de schuld, behalve in zijn afscheidsspeech. Wat dan ook meteen de beste speech is die hij ooit gehouden heeft.
Het maakt het verschil tussen Balkenende en Cohen of Rutte. Balkenende had het altijd over ‘normen en waarden’, dat zijn zaken die je anderen wilt opleggen. Cohen heeft het over principes, dat zijn punten waar je jezelf aan houdt. Dat laatste geldt in zekere zin ook voor Rutte. Hij hanteert liberale principes.
In 2002 werd in Nederland met dédain gepraat over de Belgen en hun cordon sanitaire tegen het Vlaams Belang. Dat cordon betekent dat de democratische partijen geen voorstellen van de volksnationalisten steunen of overnemen. De populisten krijg je daar natuurlijk niet mee weg. Het bestrijdingsmiddel dat Nederland er onder leiding van Balkenende tegenover zette, ‘serieus nemen’, blijkt echter net zo min effectief maar heeft wel als resultaat dat het hele maatschappelijk en politiek debat is besmet met Wilders-denken.
Het land dat Balkenende heeft achtergelaten is meer gepolariseerd en bitterder. Het is volstrekt naar binnen gekeerd, wat voor een handelsland niet handig is. Balkenende die ons ook nog even een oorlog in gerommeld heeft, lijkt ook wat dat betreft meer op Bush dan we zouden wensen.
Balkenende was geen leider. Hij hield zich tot in details met anderen bezig, de micro-manager die bang is niet voor vol aangezien te worden. Hij verbood en public Maxime Verhagen te twitteren. Hoe klein kun je zijn? Die houding leidde er onder meer toe dat onder Balkenende niemand mocht of kon schitteren. De enige uitzondering was Bos ten tijde van de bankencrisis. Balkenende was toen op vakantie. 
De verkiezingsuitslag geeft me geen reden tot juichen maar toch geloof ik dat we een betere tijd tegemoet gaan. Een land schikt zich in zekere zin naar zijn leider, zoals de sfeer in een bedrijf ook sterk wordt beïnvloed door de man of vrouw aan de top. Ik heb meer vertrouwen in Rutte dan in Balkenende.
Wat gaat er nu gebeuren? Paars lijkt me op dit moment niet verstandig. De politieke verhoudingen zijn er – helaas – niet meer geschikt voor en onder zo’n wankele coalitie zou Wilders groeien als oppositieleider. Bij de volgende verkiezingen staat niets Wilders dan nog een monsterzege in de weg.
Het meest voor de hand ligt daarom een coalitie VVD-PVV-CDA, niet onder Rutte maar onder premier Opstelten. Die heeft als burgemeester van Rotterdam al eerder aangetoond dat hij weg weet met populisten. Hij kan korte tijd zo’n kabinet leiden dat dan vermoedelijk al snel uiteen valt wegens problemen binnen de PVV. Wilders kan zo’n grote fractie en enkele kabinetsleden immers nooit strak onder controle houden en voor democratisering van zijn eenmanspartij is het te laat.
Na het uiteenvallen van de PVV kan Opstelten met pensioen en Rutte alsnog premier worden onder een andere coalitie. Dat kan dan, met het verdwijnen van de populistische dreiging, best Paars Plus zijn. Dan gaan we alsnog verder waar we in 2001 gebleven waren. Alsof Balkenende er nooit geweest is.

Geef een reactie

Laatste reacties (142)