1.507
44

Journalist

Christophe Callewaert is journalist. Hij is als redacteur verbonden aan dewereldmorgen.be

Bodem onder bezuinigingsfetisjisme weggeslagen

Favoriete paper van besparingseconomen gebaseerd op rekenfouten

Het hele economische beleid van de voorbije jaren is gebaseerd op rekenfouten. Een studie van de economen Reinhart en Rogoff wordt vaak aangehaald om te bewijzen dat er eerst moet bespaard worden voor er opnieuw economische groei kan zijn. Drie economen van Massachusetts ontdekten dat Reinhart en Rogoff cruciale cijfers weg lieten. Aanhangers van de besparingswoede staan met hun billen bloot.

Carmen Reinhart and Ken Rogoff schreven in 2009 ‘This time is different’, een bejubeld boek over de geschiedenis van financiële crisissen. De stellingen in dat boek werkten ze later verder uit in de paper ‘Growth in a Time of Debt’. De belangrijkste conclusie was dat een hoge staatsschuld leidt tot lange periodes van trage groei. Een schuldratio van 90 procent zou zo’n beetje het kantelpunt zijn. Landen die daarboven zitten, zouden een aanzienlijk tragere groei kennen dan landen die daaronder zitten. Elk land staat dus voor de uitdaging om de schuld niet te laten stijgen boven 90 procent van het BNP.

De theorie kent verschillende gepopulariseerde verschijningsvormingen. Sommige economen en politici laten uitschijnen dat de crisis uiteindelijk te wijten is aan hoge schuld en verdonkeremanen de rol van de banken. Een andere populaire variant is dat er moet gesnoeid worden om het vertrouwen te herstellen. Eenmaal dat vertrouwen terug is, zal de economie opnieuw groeien.

Kritische economen hadden altijd veel bedenkingen bij de studie. Zij stellen dat zwaar snoeien op een moment dat de economie slabakt, de economische barometer helemaal in het rood kan doen gaan. Het verband dat Reinhart en Rogoff legden, werkt misschien wel omgekeerd, stelde bijvoorbeeld Nobelprijswinnaar Paul Krugman. Landen hebben een hoge schuldgraad omdat ze in economisch slechte papieren zitten.

Maar nu blijkt plots dat het niet nodig was de studie te bekampen met complexe argumenten. Drie economen van de Universiteit van Massachusetts – Thomas Herndon, Michael Ash en Robert Pollin – konden de spreadsheets inkijken die Reinhart en Rogoff gebruikt hebben en wat blijkt: Reinhart en Rogoff hebben zich gewoon vergist. Hun conclusies zijn gebaseerd op rekenfouten en het al dan niet bewust weglaten van cruciale cijfers die niet in hun theorie passen.

Reinhart en Rogoff vergaten bijvoorbeeld vier jaren van groei in Nieuw-Zeeland mee te tellen. Hadden ze dat wel gedaan dan zou de groei in dat land met een hoge schuldgraad 2,6 procent geweest zijn in plaats van een krimp van 7,6 procent zoals Reinhart en Rogoff stelden. Aangezien er in hun studie maar zeven landen zijn met een schuldgraad hoger dan 90 procent, telt dat verschil zwaar door en wordt heel hun theorie meteen onderuit gehaald.

Het boek van Reinhart en Rogoff was ook in België heel populair bij de BV-economen. Door De Tijd werd het boek vorig jaar nog “dé economische boodschap van het lustrum” genoemd.

“Dit boek van Carmen Reinhart en Kenneth Rogoff is onmisbaar voor elke hedendaagse econoom, verplichte lectuur voor elkeen die van ver of dichtbij met economie of economische voorspellingen te maken heeft’, zei econoom Koen De Leus (KBC) enkele maanden geleden.

Ook Paul Huybrechts, voorzitter van een federatie van beleggersclubs, pakt graag uit met het boek in zijn columns en praatjes. Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING, pleitte in De Standaard met het boek in de hand voor bezuinigingen.

Joep Konings van de KU Leuven gebruikte in De Tijd de studie zelfs om nog eens te pleiten voor een indexhervorming.

Volgens de Amerikaanse econoom Dean Baker is het tijd voor bezinning. “Dit boek en de derivaten werden gebruikt om strenge besparingen te rechtvaardigen die de werkloosheid in Europa deden stijgen boven de 10 procent en in Griekenland en Spanje zelfs boven de 20 procent”, schrijft Baker.

Eerder had het IMF trouwens al kanttekeningen geplaatst bij de besparingswoede. De instelling paste eind vorig jaar de eigen modellen aan nadat eerdere uitgangspunten fout bleken te zijn. De besparingen bleken een veel negatievere invloed te hebben op de groei dan eerder voorspeld.

Dit stuk staat ook op dewereldmorgen.be.

Geef een reactie

Laatste reacties (44)