1.560
28

Tweede Kamerlid GroenLinks

Na een studie internationaal recht in Amsterdam, vertrekt Van Tongeren naar Australië. Daar is ze directeur van organisaties voor daklozen, vluchtelingen en mishandelde vrouwen. Ook is ze oprichter en directeur van een centrum voor vreedzame conflictbemiddeling. Terug in Nederland werkt Van Tongeren bij de provincie Noord-Holland, de gemeente Amsterdam en is ze directeur van een vrouwenopvang en een vestiging van de Sociale Dienst. Sinds 2003 is Liesbeth van Tongeren directeur van Greenpeace Nederland. Naast haar werk bij Greenpeace is ze bestuurslid van Women on Top en van een onderneming in duurzaam vastgoed. Ze werd in 2010 voor GroenLinks in de Tweede Kamer gekozen.

Crisis, what crisis?

Klimaatspeak: Veel lullen om te verhullen dat er niet gepoetst wordt.

Met regelmaat lees je in de krant dat het niet echt opschiet met de klimaatonderhandelingen. De milieubeweging heeft continue en terechte kritiek op de matige voorstellen en stapjes voorwaarts. De heren, en enkele dames, politici zijn vooral sterk in het stellen van stevige doelen die verder weg staan en blijven ongelofelijk vaag als het om concrete doelen dichterbij in de tijd gaat.

De wetenschap stelt dat onze CO2-uitstoot in Europa met 40% verminderd moet zijn in 2020 om klimaatverandering binnen de perken te kunnen houden. Er is wereldwijd ruim 100 miljard nodig voor klimaatbeleid en bosbehoud in armere landen. De prijs van het redden van enkele middelgrote banken. Hiervan wil de EU haar ‘eerlijk aandeel’ nemen. 
Onze eigen milieuminister gaat zelfs een stapje verder en geeft ruiterlijk toe dat nieuwe kolencentrales absoluut niet kunnen wat betreft het milieu maar gooit vervolgens de armen in onmacht omhoog en legt het verlenen van vergunningen en het bouwen van nieuwe kolencentrales geen strobreed in de weg. Tweede kamerlid Kees Vendrik weet wel een oplossing en dient een motie in dat de uitstoot van energiecentrales onder een bepaalde hoeveelheid CO2 moet blijven. Kolencentrales kunnen daar (nog) niet aan voldoen, en zouden dan ook niet meer gebouwd mogen worden. De Tweede Kamer steunt het voorstel van Vendrik, maar toch mag de bouw van vier nieuwe kolencentrales van de minister gewoon doorgaan. 
Eerst duurde het vreselijk lang totdat de wereld ook maar een beetje doordrongen was van de gevaren van de huidige snelle klimaatverandering. Dit hoewel de relatie tussen CO2 en temperatuur al sinds de jaren vijftig bekend is. Er kwam een voormalig vice-president van de VS aan te pas en een vrij saaie PowerPoint presentatie om te doen wat jarenlang niet met wetenschappelijke rapporten gelukt was. Greenpeace werd in de begin jaren negentig op dit onderwerp nog weggezet als totaal onrealistische doemdenkers. Er zijn Greenpeace reclame spotjes uit die tijd die je nu zo weer op de buis zou kunnen zetten.
Daarna werd nog lange tijd in de media veel aandacht gegeven aan de handvol ontkenners van gevaarlijke opwarming van onze aarde. Tot ook dat niet meer houdbaar bleek door het grote aantal waarneembare veranderingen om ons heen. Wanneer zat je al eerder in oktober op een terrasje terwijl de krokussen uitkwamen? Toen ging men over tot het volgende stadium van ontkenning.
Het probleem werd breed erkend maar nu werd de mantra dat de oplossingen niet werken of veel te duur zijn. Lomborg is een gewiekste uitdrager van die theorie. Maar ook ons eigen Energie Transitieplatform en de Energieraad hangt deze theorie min of meer aan.
Het Stern rapport en veel minder bekende rapporten gaven het antwoord. Zij stelden dat niets doen vele malen duurder is en adviseerden een overschakeling naar schone energie. Schone energie zorgt ook voor minder afhankelijkheid van landen waar we in het Westen graag minder afhankelijk van zijn en schone energie zorgt voor meer werkgelegenheid.
Als er een rechtevenredige verhouding was tussen het aantal duurzaamheidcongressen, rondetafels schone energie en innovatie-websites was er allang geen klimaatprobleem meer. Het dominante paradigma van klimaatspeak is “Veel lullen om te verhullen dat er niet gepoetst wordt”. Hoe serieus neemt u de persoon die steeds zegt met afvallen bezig te zijn terwijl hij in werkelijkheid alleen aankomt? Juist.
Waarom lukt het dan maar nauwelijks om voortgang te krijgen? Ik denk onder andere vanwege de volgende redenen:
Veranderingen worden over het algemeen gezien als bedreigingen en zelden als kans, ondanks de populaire Amerikaanse retoriek. We blijven dus liever hangen aan wat we al kennen. Als we al accepteren dat kolencentrales geen goed idee zijn dan verzinnen we opslag onder de grond van klimaatverstorende gassen die uit kolencentrales komen. Opslag voor eeuwig. 
Dat kernenergie niet echt een goed idee is omdat kernwapens er onlosmakelijk mee samenhangen en dat er geen voortgang is met de afvalproblematiek is duidelijk. Opslag voor heel heel erg lang. Waarom zijn we anders zo bezorgd als Iran een kerncentrale wil, of Noord-Korea? De auto-industrie innoveert met een tempo waarbij een slak in slaap zou vallen. Sommige sectoren doen aan meestribbelen: we willen wel maar ja die verdomd lastige consumenten vraag hè? Sommige sectoren doen aan Greenwashing: Shell bijvoorbeeld met hun advertentieserie ‘Van de Wind kan je leven’ totdat Shell besloot hun investering in windenergie geheel te stoppen. 
Er is geen wenkend perspectief. Niemand heeft enig idee hoe die groene en schone wereld er dan uit zou zien, is duurzaam wel leuk en spannend? Of voornamelijk eerlijk en saai? Ik zou graag iemand ontmoeten die het antwoord op de meest recente klimaatfilm Age of Stupid gaat filmen. Doemscenario’s zoals The Day After Tomorrow, the Age of Stupid, het rapport van de IPCC of de becijferingen van de Club van Rome zijn er voldoende.
Er zijn wel deelscenario’s. Bijvoorbeeld het Energy Revolution Scenario van mijn eigen club, Greenpeace. Daarin kan je zien dat als we echt over zouden willen schakelen naar duurzame energie dat echt heel goed mogelijk is. In Europa kunnen we in 2050 al voor de helft op duurzame energie draaien. Maar ja, om daar te komen moet je wel een keer beginnen. Ook zijn er wat futuristische schetsen van de stad van de toekomst of het huis van de toekomst. Een filmisch of verhalend wenkend perspectief is er niet; mensen kunnen zich bij de schone duurzame toekomst veel te weinig voorstellen.
De klimaatonderhandelingen zijn zoals bezuinigingsrondes bij elk gewoon bedrijf. Mensen gaan er met frisse tegenzin aan beginnen, iedereen wil graag dat de ander meer reduceert en draagt daar ook goede redenen voor aan; er valt niets positiefs te halen. Het enige wat je kan bereiken is dat die ander meer verliest dan jij. Dus liever de vleesindustrie die in moet krimpen als jij toevallig in containervervoer zit. Liever het luchtvervoer als jij autofabrikant bent. Een vrouw uit een Chinese denktank vroeg bij de Club van Rome: zou het Westen bereid zijn een gesprek aan te gaan om twee vleesloze dagen per week in te voeren? Zouden we bereid zijn te praten over het stoppen van vervoer van plastic flesjes water per vliegtuig? 
Bij een bedrijf moet de begroting op enig moment af zijn en optellen tot acceptabele bedragen. In de wereld lijkt het wel alsof onze leiders denken dat ze de hete aardappel kunnen doorschuiven omdat er geen mopperende raad van commissarissen is die tot aftreden kan dwingen. De Europese Commissie heeft becijferd dat er jaarlijks 100 miljard euro nodig is voor klimaatbeleid in armere landen. Hiervan dacht de Commissie 2 tot 15 miljard euro te willen betalen. Zelfs dit bedrag blijkt te veel voor Polen andere Oost-Europese landen. 
Het lijkt nu uit te komen op een optelsom van wat landen eventueel zelf bereid zijn te reduceren. Het uitgangspunt is niet wat er nodig is om klimaatverandering onder de twee graden te houden, maar wat “politiek haalbaar” is. 
Zo lees je dat de klimaatonderhandelingen volgens ministers Bos aan ‘een zijden draadje’ hangen. Recent poogden de Europese ministers van Financiën af te spreken hoeveel de EU wil investeren in het klimaatbeleid van ontwikkelingslanden. Hier hebben ze dramatisch in gefaald. Op dezelfde dag liet VN-topman Yvo de Boer – die de onderhandelingen over een wereldwijd klimaatakkoord leidt – een goed staaltje verwachtingsmanagement zien door te stellen dat Kopenhagen niet zal leiden tot een vervanger van het Kyoto Protocol. Er zouden, volgens De Boer, algemene individuele reductie-inspanningen afgesproken kunnen worden en een deadline om tot een juridisch bindende opvolger van het Kyoto Protocol te komen. 
Premier Balkenende heeft klimaatbeleid hoog op zijn agenda staan. Hij schijnt weer hoog op het lijstje van mogelijke voorzitters van Europa te staan. Claim dan leiderschap en leid de wereld door deze crisis.

Geef een reactie

Laatste reacties (28)