761
3

redacteur OnJo.nl

Wil van der Schans is redacteur bij OnJo. OnJo is opgezet door Argos (VARA/VPRO), Reporter (KRO) en ZEMBLA (VARA/NPS) en is uitgegroeid tot
de portal voor onderzoeksjournalistiek van de publieke omroepen op internet. Eerder was hij onderzoeker bij het kritisch onderzoeksbureau Buro Jansen & Janssen dat onder doet naar politie, inlichtingendiensten en vreemdelingenbeleid. Over deze onderwerpen schreef hij tal van artikelen en boeken. Daarnaast is hij gespecialiseerd in de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Geen moratorium op informatie

Deze week besliste de rechtbank dat ik terecht beroep had aangetekend tegen de weigering van de AIVD en MIVD om stukken over Irak aan mij vrij te geven

Het heeft te lang geduurd. En dan doel ik niet op het bestaan alle kabinetten Balkenende, maar op de lange weg naar openbaarheid van stukken over Irak. Beiden hebben wel meer met elkaar te maken dan een oppervlakkige blik zou denken. Het laatste kabinet Balkenende heeft immers als een ouderwets Russisch Centraal Comité alle informatie over Irak gedurende het onderzoek van de Commissie Davids besmet verklaard.

Een beetje mosterd na de maaltijd is het nu wel, maar deze week besliste de rechtbank van Den Haag dat ik terecht beroep had aangetekend tegen de weigering van de AIVD en MIVD om stukken over Irak aan mij vrij te geven. En eigenlijk kon het ook niet anders.

Al in december 2009, toen er nog geen zicht was op wat voor onderzoek dan ook, verzocht ik de informatie over Irak. Twee maanden geleden bij de presentatie van het eindrapport van de Commissie Davids bleek hoe belangrijk die inzage is. De regering heeft het parlement meerdere malen voorgelogen. Vooral de MIVD was veel voorzichtiger in de beoordeling van de aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak, dat meldde de toenmalige minister Kamp niet aan de Tweede Kamer.

Ik kreeg geen inzage. Tijdens mijn verzoek (3 maanden erna) werd de Commissie Davids in maart 2009 werd ingesteld. En, zo stelde de AIVD en MIVD, publiciteit tijden het onderzoek zou de Commissie Davids benadelen. Dit bleek al hel snel een kul-argument toen de Telegraaf in de zomer van 2009 uitgelekte rapporten van de AIVD publiceerde. Er volgde geen enkel nadeel voor de Commissie Davids.

Ondertussen volgde ik braaf de procedure: bezwaar, hoorzitting, wachten, en ja, weer een afwijzing op dezelfde gronden. Inmiddels was het november 2009 en eigenlijk had het rapport van Davids al klaar moeten zijn.

In de catacomben van de diensten in Zoetermeer en Den Haag was inmiddels een pittige brief beland. Een brief die pas een maand geleden openbaar werd. Het was de Commissie van toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD), die tijdens een monitoronderzoek mijn verzoek om informatie had gezien. De CTIVD snapte er niks van. Letterlijk stond er in de brief dat “ze niet inziet hoe het verstrekken van – voor de openbaarheid geschikte – gegevens zal leiden tot benadeling van de Commissie Davids”.

Maar, zo verschuilde de diensten zich, het ging om ‘een interdepartementale beleidslijn’. Ja, inderdaad, de oekaze van het Centraal Comité Balkenende, een van boven opgelegde informatiestop. Een antwoord dat volgens de CTIVD “weinig hout snijdt. Het lijkt vooral te zijn ingegeven door de kennelijk als politiek noodzakelijk gevoelde behoefte één lijn te trekken en zo de gelederen gesloten te houden”.

Dat is inmiddels niet gelukt, van de gesloten gelederen rest niet meer dan ex-partners die nog steeds ruziënd elkaar het leven zuur maken. Maar zover was het nog niet toen ik op 4 februari jl. eindelijk mijn zaak kon bepleiten. Openbaarheid is er juist voor situaties die ook onderzoek van de media vergen, los van welk politiek belang, los van wat voor onderzoekscommissie er aan het werk is.

Gisteren kwam voor mij, en de gehele pers, het goeie bericht. “De rechtbank onderschrijft het standpunt van de CTIVD volledig”. Een moratorium op het verstrekken van informatie tijdens het werk van een onderzoekscommissie is hiermee verleden tijd. “Aan het publieke belang van openbaarheid moet naar het oordeel van de Commissie (en dus ook de rechtbank!) een groter gewicht worden toegekend”, aldus de CTIVD. De informatie over Irak zal geen onthutsend nieuwe feiten meer boven tafel brengen, maar de uitspraak zet hopelijk de trend voor de komende jaren.

Kijk voor meer informatie op OnJo.nl in het dossier WOB
www.onjo.nl

Geef een reactie

Laatste reacties (3)