4.675
158

Cultureel Antropoloog

Dr. Sinan Çankaya (1982, Nijmegen) is cultureel antropoloog en richt zich op politiesociologie. Hij doet onderzoek naar en adviseert gericht op de politieorganisatie, veiligheid en diversiteitsmanagement. Verder is hij befaamd vingerkootjesknakker en espressoliefhebber.

‘Gekleurde’ gekleurde experts in de media

Witte redacties die moeite hebben met gekleurde experts als het om racisme en discriminatie gaat 

Ik werd vandaag gebeld door de redactie van een actualiteitenprogramma. Mijn ervaring zou representatief zijn omdat die overeenkomt met anderen die door hun gedeelde ervaringen een ‘wij’ zijn gaan vormen. Huidskleur bepaalt mede maatschappelijke mogelijkheden.

Mijn woorden zijn zowel een persoonlijke klaagzang als ook onderdeel van een sociologisch euvel. Er is een grens aan de poging om niet over te komen als slachtoffer. Ik ben minder uniek dan ik denk en tegelijkertijd troost ik me met de gedachte dat mijn ervaring niet uniek is want dan ligt het niet alleen aan mezelf – een optie waar ik rekening mee heb gehouden. Mijn ervaring overstijgt het individuele en is een patroon, een mechanisme, een routine. 
De redactie waardoor ik gebeld werd, was bezig met een item over politiediscriminatie. Het internet bleek te suggereren dat ik daar iets vanaf weet, geheel juist overigens. Maar witte redacties hebben – als het om racisme en discriminatie gaat – moeite met ‘gekleurde’ experts. Hieronder staan vragen uit verschillende voorgesprekken met witte redacties die echt aan mij zijn gesteld.
”Meneer Kankaya, u bent zelf Turks, hoe objectief is uw onderzoek dan?”, vroeg de witte redactrice.
Allereerst, ik ben een geboren Nijmegenaar en inmiddels al jaren import-Amsterdammer. Ik begrijp de verwarring. Nijmegen ligt dichtbij de Duitse grens en dat is op zich best exotisch. Hoe dan ook, gekleurde experts zijn klaarblijkelijk gekleurd van mening. “Kan ik wel voldoende afstand nemen van het onderwerp? Heb ik niet een dubbele agenda?” Waarom worden deze vragen en opmerkingen niet systematisch opgeworpen bij witte onderzoekers? Overigens streef ik nadrukkelijk niet naar objectiviteit en afstand maar probeer ik kennis te nemen van subjecten door nabijheid. Maar dat is niet wat hier aan de orde is: mijn van origine Turkse afkomst blokkeert wetenschappelijke ‘objectiviteit’. Deze poisoning-the-well argumentatie is ernstig omdat het mijn wetenschappelijke integriteit a priori in twijfel trekt. 
”Meneer Sankaya, waar ik het vooral met u over wil hebben: heeft u eigen voorbeelden van discriminatie?”
Met andere woorden: gekleurde mensen zijn vooral interessant als ervaringsdeskundigen. Om deze verhalen vervolgens weg te wuiven als louter anekdotisch, is mijn ervaring. Ook wordt er een strikvraag gesteld. Zodra je vertelt over ‘eigen voorbeelden’, bevestig je namelijk je vermeende ‘subjectiviteit. Ja, ik heb zelf te maken met discriminatie maar doe hier ook al jaren onderzoek naar. Mijn wetenschappelijke expertise schuilt in het verbinden van deze ervaringen aan onderbouwde theorieën.
”Meneer, Djankaya, kent u anders mensen die zelf discriminatie hebben ervaren?”
Met andere woorden: gekleurde mensen zijn nuttig en relevant om toegang te krijgen tot gemarginaliseerde groepen. Ik word opgezadeld met het probleem van witte redacties die nauwelijks migrantenvrienden hebben en ongestoord verder wensen te leven in hun witte luchtbel.
Witte experts zijn, daarentegen, a priori objectief en neutraal. Witheid vormt het toonbeeld van wetenschappelijke distantie. Witheid, het decor waartegen we ons dansje opvoeren. Ik ben hyperzichtbaar omdat witheid onzichtbaar mag blijven.
Maar vanaf nu wijs ik onbeleefd naar witheid. Ik wijs onbehouwen naar het privilege van wit-zijn. Ik wijs schaamteloos naar de machtswerking van een witte huidskleur. Dat is geen omgekeerd racisme. Dat heeft niets van doen met het aanbrengen van een ongewenst onderscheid in de werkelijkheid. Het is de eerste stap naar het pootje haken en laten wankelen van macht.
”Kent u een expert op het thema etnisch profileren?”, vroeg de witte redactrice ten slotte aan een expert op het thema etnisch profileren.

Dit artikel is eerder verschenen op Zaman Vandaag

Geef een reactie

Laatste reacties (158)