712
35

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Het land van Nu Eenmaal

Langs het gepasseerd station sukkelen wij - nu eenmaal - naar het ravijn

Wie in dit land iets wil veranderen, moet in overleg. Besluiten worden zelden in eenzaamheid genomen. Daar gaan tal van besprekingen aan vooraf, waarvan het doel is dat de neuzen weer één kant op kijken. Neuzen kijken niet, maar zo wordt het gezegd.

Er wordt iets tot stand gebracht, waarin alle betrokkenen zich kunnen vinden en dat bevalt dan zo dat zij later openlijk verklaren zich er in te herkennen. Zo zal Groen Links zich – na de afronding van de PaarsPlus onderhandelingen herkennen in de bekorting van de WW, terwijl de VVD zich kan vinden in enig gemorrel aan de hypotheekrente-aftrek.
Wie echt iets wil veranderen, van het beleid der vereniging van eigenaren tot het belastingstelsel, komt gesprekspartners tegen die zinnen uitspreken waarin de constructie voorkomt “nu eenmaal”. “Nu eenmaal wordt door de deelnemers aan de Joop-discussies ook veel gebruikt. In het algemeen willen ze dan dat iets hetzelfde blijft, of dat hun denken over een bepaald onderwerp de algemeen aanvaarde opvatting is waaraan niet valt te torenen. . Ook kun je de vernieuwer met het gebruik van “nu eenmaal” buiten de discussie plaatsen. Dat is handig.
“Dat kun je wel zeggen, maar zo hebben we heet nu eenmaal met zijn allen afgesproken in dit land”. .
“Moslims kunnen nu eenmaal geen onderscheid maken tussen wereldlijke zaken en de godsdienst”.
“Het is nu eenmaal zo dat belastingverhoging de prikkel tot presteren aantast”.
Wat is de functie van “nu eenmaal”. Wie “nu eenmaal” zegt ontkomt aan de plicht om zijn mening te staven. Het is nu eenmaal zo. Dat ligt vast. Daar hoeven we het niet meer over te hebben. “Nu eenmaal” heeft nog een voordeel. Als je zegt dat iets “nu eenmaal” zo ligt, hoef je er zelf ook niet over na te denken. Dat dempt alles wat buiten de brede bedding van de vaderlandse consensus valt. “Nu eenmaal” is een belangrijke moeder van de geestelijke luiheid, van het voortkabbelen, van het doodpolderen.
Hierin staat deze woordcombinatie niet alleen. Er zijn er meer die de vernieuwer op een afstand plaatsen van de gezapige meerderheid. “Dat hebben wij (nu eenmaal) in dit land met elkaar afgesproken”. Ook met die zinsnede kun je desgewenst een discussie doodslaan. “Het is een schandaal dat kinderen van asielzoekers op straat worden gezet”. “Wij hebben in Europa nu eenmaal met zijn allen afgesproken, dat uitgeprocedeerde asielzoekers worden geholpen om naar hun land terug te gaan en niet met iets anders”. “Wij hebben nu eenmaal met met zijn allen afgesproken dat Jan en Alleman niet zomaar reusachtige leuzen op hun dak mogen zetten”.
De vernieuwer doorbreekt de afspraak. Die is een spelbreker. Die hoort er niet meer bij. Dat “met zijn allen” is heel belangrijk om de ander te isoleren en in een heel eenzame positie te plaatsen.Vragen naar wanneer de afspraak gemaakt is, omdat je er zelf destijds niet bij was, heeft geen zin. Evenmin helpt de suggestie om dan maar eens met zijn allen een andere afspraak te maken”. Ik kreeg toen ik tien jaar was, een Prisma-pocket van de Britse schrijver Eric Linklater met de titel “Het waait op de maan”. In dat boek beweren de jonge helden tegen de hardnekkige burgemeester, dat oude meningen op den duur gaan stinken. Ze stoppen daarna zijn huis vol met dode muizen om ervoor te zorgen dat hij ze ook gaat ruiken, die oude bedorven, stinkende meningen. Zou een Nederlandse schrijver snel zo iets verzinnen?
De vernieuwer krijgt tenslotte te horen, dat hij te laat komt met zijn kritiek. “Dat is een gepasseerd station”. Daar hebben weinigen het van terug. Het omgekeerde van het gepasseerde station is: “Je spreekt voor je beurt”. Tegen derden vertellen ze dan over jou: “Hij trekt een beetje een te grote broek aan”.
“Ja, dat klinkt theoretisch misschien wel aardig, maar het is wel een gepasseerd station nu. We hebben nu eenmaal in dit land met zijn allen iets anders afgesproken”.
Zo sukkelt de trein langzaam door het land van Nu Eenmaal naar het ravijn. Ik ga eens op Marktplaats kijken of “Het waait op de maan” nog ergens te koop is. Dan heb ik wat te lezen onderweg.

Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (35)